Saeed-Rahnema.jpg
سعید رهنما

«انقلاب بدون انقلاب: خوانش رفرمیستی از گرامشی

بازخوانی جنبش‌های رفرمیستی سوسیالیستی (۶)

آنتونیو گرامشی از برجسته‌ترین متفکرین مارکسیست جهان، ده سال از آخرین قسمتِ عمرِ بس کوتاه خود را در زندان فاشیست‌ها گذراند، و قسمت اعظم یادداشت‌هایش را در «کتابچه‌های یادداشت‌های زندان» نوشت؛ مجموعه‌ای عظیم، پیچیده، پراکنده، و ویرایش‌ناشده در عرصه‌های متنوع فرهنگی، فلسفی، تاریخی، مذهبی، ادبی، اجتماعی و اقتصادی توأم با مفاهیمی بدیع، که بیانگر نبوغ استثنایی و ذهن باز و خلاق‌اش بود. این یادداشت‌ها را با خوانش‌های متفاوتی می‌توان درک کرد، و هم دیدِ انقلابِ بلافاصله و هم دیدی رفرمیستی و تدریج‌گرا را از آن‌ها استنتاج کرد.



ijadi12.jpg
جلال ایجادی

اسلام شیعه: احادیث جعلی، خدعه آخوند و زور سلطان

شیعه چگونه ساخته شد؟ بطور مسلم، شیعه محصول تاریخ است، ریشه در اختلافات ایدئولوژیک و سیاسی و دینی اقوام قریش دارد، با کوشش ایرانیان مخالف خلافت عرب عجین گشته است و با باورهای عامیانه مردم درهم تنیده است. ولی شیعه، شیعه میگردد زیرا از یکسو با ماشین جعلسازی دائم همراه است و از سوی دیگر پادشاه و سلطان و حکمران قدرتمند با ملاها و شیخ ها و مجتهدان و فقیهان و آخوندها و آیت الله ها، دست به دست یکدیگر میدهند تا آنرا بسازند.



manouchehr-salehi2.jpg
منوچهر صالحی

کند و کاوی درباره فدرالیسم (۱)

ساختار سیاسی دولت‌های فدرال دمکراتیک هرمی یا پله‌ای است، یعنی در بالاترین پله دولت مرکزی قرار دارد و یک پله پائین‌تر جایگاه دولت‌های ایالتی است. در کشورهای کوچک دولت‌های ایالتی به فرمانداری‌ها تقسیم می‌شوند که شهرها و روستاها را در بر می‌گیرند، اما در کشور‌هائی که پهناور و پر جمعیت‌اند، دولت‌های ایالتی به استان‌ها و فرمانداری‌ها تقسیم می‌شوند. در دمکراسی‌های پارلمانی، پارلمان فدرال دولت مرکزی را اداره و کنترل می‌کند. هم‌چنین دولت‌های ایالتی توسط مجلس‌های ایالتی تعیین و کنترل می‌شوند.



new/marx_engels.jpg
میشل لووی

مارکس و انگلس به مثابه کمونیست‌های رمانتیک

ترجمه: امانوئل شکریان

مارکس و انگلس نمی‌توانند – به رغم علاقه خود به استدلال‌های رمانتیک- به عنوان رومانتیک تعریف شوند. ایده‌های مارکس نه رمانتیک بودند و نه در پی مدرن‌سازی، بلکه تلاش برای نوعی آفهبونگ دیالکتیکی میان هر دوی این‌ها درون یک جهان‌بینی انقلابی و انتقادی بود. مارکس فارغ از هر دفاعی از تمدن بورژوازی و یا نادیده‌انگاریِ دستاوردهای آن، در جستجوی شکل والاتری از سازمان اجتماعی است؛ شکلی که پیشرفت‌های صنعتی جامعه‌ی مدرن را با برخی از کیفیات انسانیِ اجتماعات پیشاسرمایه‌داری در هم می‌آمیزد. آنها رویای بازگشت به گذشته را نداشتند – رویکرد ارتجاعی معمول رمانتیک – بلکه به دنبال مسیری متمایز با گذشته به سمت آینده کمونیستی بودند یعنی آینده‌ای که برای پیشرفت و غنای زندگی انسانی بستری بی‌کران فراهم می‌آورد.



Saeed-Rahnema.jpg
سعید رهنما

بازخوانی جنبش‌های رفرمیستی سوسیالیستی (۵)

گئورگی پلخانُف و سوسیال‌دموکرات‌های منشویک روسیه

پلخانف، با توجه به ساختار عقب‌مانده‌ی اجتماعی و اقتصادی روسیه، به این نتیجه رسید که انقلاب در روسیه باید طی دو مرحله‌ی متفاوت به پیش رود: اول یک انقلاب دموکراتیک بر علیه استبداد تزاری و بقایای اشرافیت فئودالی، که طی آن توسعه‌ی سرمایه‌داری تسریع خواهد شد، تفکیک طبقاتی شدت خواهد گرفت، و زمینه‌های پرورش طبقه‌ی کارگر فراهم خواهد آمد. مرحله‌ی دوم، مرحله‌ی انقلاب سوسیالیستی بود. اما پلخانف بر این نکته تأکید می‌کرد که با توجه به ضعف طبقه‌ی بورژوازی، رهبری انقلاب دموکراتیک را باید کارگران برعهده گیرند، همان سیاستی که بعداً برای مدتی به سیاست بلشویک ها تبدیل شد.



اسماعیل رضایی

گمان و زمان

انسان ها تحت تاثیر روندهای محیطی با توجه به میزان درک و فهم و جایگاه طبقاتی خویش، از حدس و گمان و موضع گیری های منفعت طلبانه و مصلحت اندیشانه برای اقدام و عمل خویش بهره می گیرند. گمان که از عدم قطعیت و درک بازه زمانی وموقعیت ابهام آمیز نشئت می گیرد؛ مواضع و کنش آدمی را درشناخت بهینه رویکردهای محیطی به بیراهه سوق می دهد. چرا که اصولا حدس و گمان با معلول ها می پایند و با انتزاع رخدادها، از واقعیت ها فاصله گرفته و از اتخاذ مواضع صریح و روشن در برابر ناهنجاری های محیطی دور می شوند. چرا که این فرایند نگاه تک بعدی و تک ساحتی را نهادینه ساخته و گفتمان عمومی را نیز بسوی تک محوری و خودمحوری های فراساختاری هدایت می کند. در این نگاه غیرواقع است که واژه ها و مفاهیم غیر از مضمون و معنای واقعی و حقیقی خویش مورد توجه بوده و مبارزات راستین در پس درک ناواقع گذر حیات اجتماعی نه تنها از اهداف و آرمان های انسانی فاصله می گیرند بلکه خواسته یا ناخواسته در خدمت اهداف شوم و پلید سلطه و استبداد واقع می شوند.



Saeed-Rahnema.jpg
سعید رهنما

بازخوانی جنبش‌های رفرمیستی سوسیالیستی (۴)

رودُلف هیلفردینگ و جنبه‌هایی از مارکسیسم اتریشی

هیلفردینگ در دوران جنگ ضمن اعتراض به تصمیم حزب سوسیال دموکرات آلمان در مورد تصویب اعتبارات جنگی – که رهبران دست راستی حزب را خشمگین کرده و او را در معرض خطر اخراج قرار داده بود – به‌عنوان پزشک به جبهه احضار شد. او در طول جنگ به نگارش نوشته‌های سیاسی و اقتصادی خود ادامه داد. وی به همراه جناح‌ چپ، سانتریست‌های طرفدار کائوتسکی، و طرفداران برنشتاین، از حزب سوسیال‌دموکرات انشعاب کرد و به سوسیال ‌دموکرات‌های مستقل پیوست.



ijadi12.jpg
جلال ایجادی

معجزه و جادوگری در اسلام و جامعه

ادیان با معجزه و افسانه درآمیخته اند و روان آدمیان محصول بیولوژی و تاریخ و دین است. برای زندگی، انسانها نیازمند به امید هستند و امید خود را با معجزه ممکن میدانند. آیا امید با معجزه همسوئی دارد؟ در جامعه سکولاریزه یا جامعه دینی، معجزه چگونه قابل بررسی است؟ نقش معجزه در جامعه ما چگونه است؟