در این شکی نیست،که هنرمندان به لحاظ حساسیت و خلاقیت و نوآوری و شکوفایی و دید وسیع که در رابطه با رویدادهای زمانه دارند، بیشتر از کسانی که صرفاً با منطق با قضایا روبرو می شوند ،قادر هستند مسایل را به نحوی درخشان تبیین کنند . مخاطبان من،« بهمن قبادی » فیلمساز برجسته میهنمان یکی از هنرمندانی است که در خیزش انقلابی اخیر مردمان آزاده میهنمان، با یک خبرنگار «مهدی مهدوی آزاد » در سایت «اینتر نشنال »؛برای اولین بار در رابطه با رویدادها و تحلیل وقایع جاری به نحو چشمگیری از مسوولیت خود به عنوان یک هنرمند متعهد به متعهد و بویژه از نگاه یک سینماگر به آنچه که هم اکنون در جای جای خاک میهن می گذرد، سخن گفته است.(در اینجا لازم را لازم است اشاره کنم که راقم این سطور در شرایط کنونی برای آشنایی با دیدگاه های مختلف چه در داخل چه در خارج در رابطه با جنبش کنونی چه از طریق سایت ها و مراجعه به یوتیوب در جستجوی کشف و چشم انداز جنبش کنونی است..غرضم از باز کردن پرانتز بیان این نکته نیست که من با این یا آن سایت موافق هستم یا موافق نیستم.برای من دیدن نام سینماگر متعهد «بهمن قبادی » کافی بود که تا پایان مصاحبه بنشینم و به سخنان این هنرمند گوش فرا دهم. چقدر خوشحال هستم که این بار از شیوه مرسوم خود - نظری و گذری - در رابطه با خبرها تبعیت نکرده ام. صبوری پیشه کردم تا هم با خود ایشان «بهمن قبادی سینماگر ، انسان دلسوخته ای که از کنج تبعید بخوان زاویه با صداقت و صراحت و به نحو زیبا و مطلوبی نگاه انسانی و احساسات خود را در همبستگی با مردمان آزاده میهنمان با اشک شوق بیان کرده است.).
در همین جا لازم میدانم اضافه نمایم که بیان احساسات لطیف و شاعرانه این سینماگر متعهد در مصاحبه مذکور آنقدر غنی و پراحساس است که هر شنونده ای را تحت تأثیر قرار میدهد .بهمن قبادی از خود نمی گوید ؛از مردمان محروم ،از بیخانمانها ،از لگد مال شدگان جامعه و دست آخر از شورش و عصیان و شجاعت بینظیر مردم آزاده میهنمان می گوید . از زخمی کهنه حرف میزند. همچون آدمی که از درد بخود میپیچد در رابطه با ایثار و فداکاری آنان و ستمی که طی سالیان بر آنان رفته است ،می گوید و می موید. گلوله های اشک به پهنای صورتش می ریزد . اصلاً ابایی ندارد که بیننده شاهد آن صحنه غم انگیز باشد یا نباشد،گریه او در عین حالی که برای جوانان در خون تپیده است ،به خاطر ظلم و ستمی است که در سالهای اختناق از طرف حاکمیت بر آنها رفته است .
بهمن قبادی سال ۱۳۴۸ در شهر«بانه» استان کردستان بدنیا آمد.قبادی،عکاس،فیلمنامه نویس و کارگردان ایرانی است.وی تا سن دوازده سالگی در شهر بانه زندگی می کرد . سپس خانواده اش به شهر «سنندج» کوچ می کند .او، بعد از اخذ دیپلم به تهران آمد -۱۳۷۰ - و کار خود را در رشته« عکاسی صنعتی » شروع کرد.گرچه قبادی در دانشگاه «صدا و سیمای » ایران به تحصیل پرداخت ، اما،چون علاقمند به کار تجربی در حیطه سینما بود ،تحصیل را نیمهکاره رها کرد و به سینمای تجربی روی آورد. ساخت فیلمهای هشت میلی متری نقطه شروعی برای ساختن فیلم های مستند سینمایی بود ..بهمن قبادی همانطور که بعد ها معلوم شد ،هنر فیلم سازی در وجودش بود .می خواهم بگویم که قبادی بطور غریزی فیلم ساز بود .از این رو در ادامه، قبادی به خلق آثار تجربی پرداخت که پیش از او دیگر دست اندرکاران سینمای تجربی به این مهم پرداخته بودند.
باری،بهمن قبادی، خیلی زود توانست مهر و نشان خود را بر سینمای تجربی بزند .
از ویژگی های سینمای تجربی بهمن قبادی یکی ایناست که این فیلمساز خیلی سریع در پروسه عمل به سبک کار خودش درست یافت.بطور مثال فیلم کوتاه « زندگی در مه» با تحسین منتقدان سینمایی روبرو شد ..
بهمن قبادی ،سپس به ساختن فیلم بلند روی آورد، « زمانی برای مستی اسب ها اولین فیلم بلند نه سینمایی قبادی بود .این فیلم سال -۲۰۰۰- می توان گفت اولین فیلم بلند سینمایی «کردی» در تاریخ سینمای ایران بشمار می رود. بهمن قبادی در پی اعطای جوائز بینالمللی ، بعنوان یکی از پیشگامان سینمای « کردی » شناخته شد. دومین فیلم بلند سینمایی بهمن قبادی « آوازهای سرزمین مادری من » نام دارد .
بعداز توفیق آن فیلم ها ، قبادی چند فیلم بلند سینمایی نیز ساخت ، از جمله می توان از فیلم های :« نیمه ماه » - ۲۰۰۴- « لاکپشت ها هم پرواز میکنند» -۲۰۰۶- نام برد .این فیلم ها در جشنوارههای بینالمللی به نمایش درآمد و جوائز متعددی را به خود اختصاص داد.لازم به یادآوری است که فیلم های اخیر کمتر در داخل روی اکران آمد یا بعضاً دیده نشد .
بهمن قبادی آنگاه به سینمای ایران روی آورد.او فیلم « کسی از گربه های ایرانی خبر ندارد» را بدون اجازه رسمی و در شرایط محدود فیلمبرداری کرد. مضمون این فیلم نیمه مستند در باره موسیقی زیرزمینی «یادآور توماج صالحی و شروین حاجی پور» در تهران بود .
بهمن قبادی بعد از ساختن فیلم نیمه مستند مجبور به ترک وطن شد.
یکی از نکاتی جالب در زمینه فعالیت هنری در دوران جوانی بهمن قبادی این است که وی بعداز اخذ دیپلم گذراندن دوره سربازی به شهر « همدان» میرود . وی در آنجا موفق میشود چند کار کوتاه تجربی در این حیطه بسازد .این تجربیات در« انجمن سینمای جوان همدان» انجام گرفت. قبادی در سالهای پایانی دهه ۶۰ - به عکاسی هنری و صنعتی روی آورد. از « همایون پایور» فیلمبردار معاصر بهعنوان یک هنرمند متعهد خلاق و باسابقه نقل است که در مصاحبه ای در رابطه با کارهایش بعنوان یک فیلمبردار از « تصویر حسی» سخن رانده است . این جمله گویای بسی حرفهاست. بدین معنا که پایور بهعنوان یک فیلمبردار از پشت عدسی دوربین با زبان تصویر با تماشاچی ارتباط برقرار میکند، پایور می خواهد بگوید که او قادر است با استفاده از این ترفند با مخاطب خود« تماشاچی » یک جور رابطه خلاقانه بر قرار کند .بهمن قبادی نیز از تأثیر عکاسی در نگاه او به جهان تصاویر رنگ در رنگ بی بهره نبوده است. شاید او نیز بعنوان یک عکاس حرفه ای این باصطلاح « تصویر حسی» در سلولهای وجودشان خانه کرده بوده است .هرچی که بوده و هست این موارد حس قوی و سرشار از شور و ذوق و شوق و اشتیاق در وجود او مجموع شده بود که توانسته بود نیرویی خلاقه اش را بکار گیرد و چنین فیلمهای موفق بسازد . بطور خلاصه می توان گفت که بهمن قبادی یک فیلمساز خلاق است، همچون اغلب بزرگان سینمای وطن؛ آنانی که سالیان درازی در این عرصه کار کرده اند. چه نسل بعدی برخی از آنان بخاطر سانسور و ممیزی و فشار مضاعف مسوولین وزارت ارشاد مجبور شدهاند به سینمای زیرزمینی روی آورند. و از زیر بار مجوز قانونی سرباز زنند. با امکانات محدود فیلم بسازند. طرفه آنکه اغلب کارهای از این دست کم و بیش با توفیق نسبی همراه بوده است. مثل «جعفر پناهی و محمد رسول اف »
اما ، بخاطر این نوع فشار ها مستند سازانی هم بودهاند که مجبور شده اند بار سفر بسته و پیش از آنکه کارشان به شکوفایی رسیده باشد ،ترک وطن کنند .گرچه پیش از آنها، چهره های موفقی چون «( پروین غفاری ،امیر نادری، پرویز کیمیاوی و همچنین بهمن قبادی) از جمله کسانی بودند به دلایلی که در سطور بالا به آن اشاره شد، ترک وطن کرده اند و البته مثل اهل قلم و دیگر هنرمندان در جغرافیای جهان پراکنده شدهاند .
باری، بهمن قبادی ،برنده جایزه «خرس شیشهای » و همچنین برندهای جایزه « صلح » جشنواره فیلم برلن -برلین- در سال۲۰۰۵ جشنواره «کن» در فرانسه، برنده « دوربین طلایی» سال۲۰۰۰ برنده جایزه « فیپرشی» سال۲۰۰۰ برنده جایزه « فرانسوا » سال ۲۰۰۲ برنده جایزه « فرانسوا شاله » و همچنین برنده جایزه ویژه هیئت داوران جشنواره «برلن،-برلین» در سال ۲۰۰۹.
مخاطب همانطور که ملاحظه می کند، این هنرمند، کارنامه درخشانی در حیطه سینمای حرفهای دارد. بعلاوه ،در جشنوارههای بینالمللی از او به عنوان یکی از هئیت داوران - ژوری دعوت بهعمل آمده است. (و این امر، مایه افتخار ما ایرانیان است که سینماگر مؤلفی چون بهمن قبادی در چنین فستیوالهای حضور دائم دارد .
پرسش: «آیا براستی ،اکنون ، نیز چنین است یا او هم همچون (امیر نادری ،پرویز کیمیاوی و محسن مخملباف) در انتظار بسر می برد، بلکه شرایطی فراهم شود تا او نیز بتواند پشت دوربین بایستد و مطابق میل خود بدون هیچگونه خود سانسوری و موانعی از آن دست که سالهاست در میهنمان حاکم است، فیلم بسازد .لازم به یادآوری است که این فیلمساز به نوبه خود آثار بلند و کوتاهی هم در تبعید ساخته است از جمله فیلم « کرگدن» محصول سال ۲۰۱۲ با بازی هنرمند محبوب سینمای ایران « بهروز وثوقی » این فیلم روایتگر یک داستان عاشقانه پس از تحولات سیاسی بعد از انقلاب۵۷ است. فصل کرگدن اولین فیلم بهمن قبادی است که در ترکیه ساخته شده است.
در پایان به این هنرمند متعهد درود می فرستم و با آرزوی این که او و دیگر هنرمندان تبعیدی در یک شرایط دموکراتیک به میهن خود باز گردند و با خلق آثار بدیع به رشد و اعتلای فرهنگ ما یاری رسانند.
پاریس ، دوازدهم ماه ژانویه سال ۲۰۲۶
محسن حسام
