با بهکارگیری روشهایی بسیار پیچیده، پژوهشگران بر روی طرحی که به لئوناردو داوینچی نسبت داده میشود، ردهایی از DNA کشف کردهاند. آیا این ردها واقعاً به این دانشمند همهچیزدان تعلق دارند؟
یک تیم پژوهشی بینالمللی بر روی طرحی که اغلب به لئوناردو داوینچی نسبت داده میشود، نشانههایی از DNA یافته است که ممکن است از خود این نابغهٔ رنسانس بهجا مانده باشد. آنان در یک مطالعهٔ پیشانتشار (Preprint) که هنوز مورد داوری تخصصی قرار نگرفته، گزارش میدهند که بر روی این تصویر و نیز بر روی نامههایی از محیط خانوادگی داوینچی، ویژگیهای ژنتیکی مشابهی مشاهده شده است. این ویژگیها با یک خط خویشاوندی از توسکانا ــ زادگاه داوینچی ــ همخوانی دارد.
کانون این پژوهش یک طراحی با گچ سرخ است که سرِ کودکی را نشان میدهد و از نظر سبکی به داوینچی (۱۴۵۲–۱۵۱۹) نسبت داده میشود، هرچند انتساب آن میان تاریخنگاران هنر محل اختلاف است. پژوهشگران به سرپرستی هاریندر سینگ از مؤسسهٔ آمریکایی «جی. کریگ ونتر» با استفاده از روشهای نمونهبرداری بسیار ملایم، مقدار ناچیزی از مواد زیستی را از رویه و پشت این برگ برداشتند و سپس DNA بهدستآمده را با روشهای نوین توالییابی تحلیل کردند.
علاوه بر ترکیبی متنوع از DNA باکتریها، قارچها، گیاهان و جانوران، پژوهشگران به مادهٔ ژنتیکی انسانی نیز دست یافتند. تمرکز اصلی آنان بر قطعاتی از کروموزوم Y بود که از طریق خط پدری به ارث میرسد. این توالیها به گروه ژنتیکیای نسبت داده شد که امروزه در حوزهٔ مدیترانه و همچنین در توسکانا رواج دارد؛ نکتهای که تیم پژوهشی در گزارش پیشانتشار خود به آن اشاره کرده است.
لئوناردو داوینچی: نامههای تاریخی بهعنوان نمونهٔ مقایسهای
برای مقایسه، این گروه نامههای تاریخی یکی از خویشاوندان داوینچی در قرن پانزدهم را نیز بررسی کردند. در آنها نیز ویژگیهایی از کروموزوم Y متعلق به همان خط کلی ژنتیکی مشاهده شد. به نقل از مجلهٔ خبری «ساینس»، پژوهشگران تأکید میکنند: «این یک نشانهٔ نخستین و مهم است، اما اثباتکننده نیست.» DNA بهشدت تکهتکه شده و ممکن است به افراد مختلفی تعلق داشته باشد که در طول سدهها این اشیا را لمس کردهاند.
کارشناسان مستقلی که مجلهٔ «ساینس» با آنان گفتوگو کرده است، با احتیاط نظر دادهاند. بهرغم چشمگیر بودن نتایج از نظر علمی، این دادهها امکان نسبتدهی قطعی به خود داوینچی را فراهم نمیکند، زیرا هیچ مرجع ژنتیکی مطمئنی از این هنرمند در دست نیست. آرامگاه او در آمبواز فرانسه ــ در نزدیکی شهر تور ــ در قرن نوزدهم چندین بار دستخوش آشفتگی شده و داوینچی نیز فرزند مستقیمی نداشته است.
بر اساس گزارش «ساینس»، این پروژهٔ بینالمللی اکنون چند مسیر را همزمان دنبال میکند: در کنار بررسی آثار هنری، پژوهشگران قصد دارند DNA مردانی را که امروز از تبار پدری داوینچی زندهاند تحلیل کنند. همچنین در کلیسایی در شهر وینچیِ توسکانا استخوانهایی بهدست آمده که ممکن است به خویشاوندان نزدیک او تعلق داشته باشد. تاریخگذاریهای اولیه با دورهٔ زندگی خانوادهٔ داوینچی همخوانی دارد.
تأکید پژوهشگران بر محدودیتهای روششناسی
تیم پژوهشی در گزارش پیشانتشار خود بر محدودیتهای این روش تأکید میکند. DNA سطحی بر روی آثار هنری بهشدت در برابر آلودگی ناشی از جابهجایی و نگهداری آسیبپذیر است؛ ازاینرو دربارهٔ ردهای ژنتیکی باید با نهایت احتیاط اظهارنظر کرد.
با این همه، دستاندرکاران پژوهش پتانسیل بالایی برای این رویکرد قائلاند. ردهای زیستی میتوانند در آینده مکمل تخصص تاریخ هنر باشند؛ برای نمونه در اصالتسنجی آثار مورد مناقشه یا در حفاظت از میراث فرهنگی. اینکه آیا روزی میتوان بیتردید DNA خود لئوناردو داوینچی را شناسایی کرد یا نه، هنوز روشن نیست. تنها یک نکته برای پژوهشگران مسلم است: راه رسیدن به این هدف، از نظر علمی بسیار دشوار است.
به نقل از نشریه "اشترن" (Stern) چاپ آلمان ۸ ژانویهٔ ۲۰۲۶
نظر شما پس از بازبینی توسط مدير سايت منتشر خواهد شد
