یکی از دشوارترین رمانهای ادبیات جهان – ۸۵درصد کوتاهشده برای مبتدیان
رمان «اولیس» نوشتهٔ جیمز جویس، یک اسطوره در ادبیات مدرن است. اکنون نسخهای کوتاهشده از آن منتشر شده است. این نسخه توسط یکی از بزرگترین علاقهمندان به جویس تهیه شده است، کسی که خود نیز رمانی افسانهای نوشته است.
نویسندهٔ بریتانیایی آنتونی بِرجِس در آلمان عمدتاً بهخاطر کتابش «یک پرتقال کوکی» شناخته میشود که در سال ۱۹۷۱ توسط استنلی کوبریک به فیلم درآمد. اما آثار کمتر شناختهشدهٔ او نیز به همان اندازه جذاب و ارزشمندند: رمان عظیم قرن او «دوک ارواح» که قهرمانش یک نویسندهٔ همجنسگراست و زندگی خود را بهطور غیرمستقیم نجات میدهد و عاشقش را از دست میدهد؛ یا سهگانهٔ رمان او دربارهٔ آخرین روزهای مالایای مستعمرهٔ بریتانیا، که توسط انتشارات السینور به آلمانی منتشر شدهاند. امسال، همین انتشارات رمان «مردی از جلیل» دربارهٔ زندگی عیسی را نیز منتشر کرده است.
این آثار نشان میدهد که بِرجِس یک آمیختهٔ وحشیانه از ژانرها بود که در عین حال کلاسیک هم مینوشت. اما عجیبترین کتاب او، در واقع یک کار سفارشی و همزمان موفق تجاری بود. در سال ۱۹۶۶، او توسط انتشارات Faber & Faber مأمور شد تا «فینگانز ویک کوتاهشده» را آماده کند. این نسخه که ۶۰٪ کوتاهتر شده بود و حتی برای انگلیسیزبانان سختخوان محسوب میشد، قرار بود مبتدیان را با اثر اصلی آشنا کند. بِرجِس همچنین پیشگفتاری توضیحی برای آن نوشت. انتخاب انتشارات موفقیتآمیز بود: «A Shorter Finnegans Wake» از آن زمان تاکنون بارها در چاپهای جدید منتشر شده است.
به همین دلیل طبیعی بود که بِرجِس همان روش را روی رمان بسیار شناختهشدهتر جویس امتحان کند. حدود سال ۱۹۷۰، او نشسته و رمان «اولیس» را کوتاه کرد. بر اساس اسناد مونداوری در میلان، این نسخه برای بازار ایتالیا آماده شده بود، اما هرگز منتشر نشد. اکنون نسخهٔ «اولیس کوتاهشده» توسط انتشارات بریتانیایی گالیلهئو منتشر میشود؛ همان انتشاراتی که در سال ۲۰۲۳ آخرین چاپ «فینگانز ویک کوتاهشده» را منتشر کرده بود.
پایه و اساس این نسخه، دستنوشتهای از آرشیو بنیاد بِرجِس است: یک نسخهٔ جداشده از چاپ ۱۹۶۹ انتشارات پنگوئن (اولین چاپ جیبی اولیس). صفحات کتاب بریده شده و بخشهایی از متن با ماژیک سیاه برای حذف علامتگذاری شده بود. سپس صفحات دوباره کنار هم گذاشته، منگنه و چسبانده شدند و همراه با یادداشتهای تایپشدهٔ بِرجِس ارائه شدند که محتوای فصلهای حذفشده را توضیح میداد. در مجموع، متن اصلی جویس حدود ۸۵٪ کوتاهتر شده است.
جویس یکی از نویسندگانی بود که تأثیر عمیقی بر بِرجِس گذاشت؛ از زمانی که او نوجوان بود و نخست «پرترهٔ هنرمند در جوانی» را کشف کرد و معلم تاریخش کتاب «اولیس» را که آن زمان در بریتانیا بهخاطر فحاشی ممنوع بود، از خارج برای او آورد.
به عنوان بزرگسال، بِرجِس چندین نسخهٔ متفاوت از این کتاب را خود نوشته است:
* در سال ۱۹۶۶، برای نیویورک تایمز مقالهای سرگرمکننده نوشت و فصل اول رمان را به سبک رمانهای سرگرمکننده تبدیل کرد.
* در سال ۱۹۷۱، به مأمور ادبی خود دبورا راجرز اطلاع داد که نخستین پیشنویس یک موزیکال صحنهای بر اساس رمان جویس با عنوان «شکوفههای دوبلین» را تکمیل کرده است.
متن این کتابنامه اکنون به اولین انتشار «اولیس کوتاهشده» پیوست شده است.
به نقل از سایت welt
