هستی امیری متولد دوم ماه دی سال ۱۳۷۴ دانشجو و فعال حقوق بشر، یکی از چهره های درخشان آزادی و دموکراسی است.
«دوباره همان پله ها را بالا می روم .همان - گیت - را رد میکنم. برگه ورود. طبقه سوم. نیم ساعتی منتظر میمانم. دادنامه را تحویل می گیرم. مهر خروج.»
هستی، همچون لیلا حسین زاده و ضیاء نبوی از مفاخر جنبش دانشجویی میهنمان است. وی به دلیل اعتراض به حجاب اجباری و مخالفت با مجازات اعدام به زندان محکوم شد. او نماد نسل جوان ایران است. بهنظر هستی، اعدام به چرخه خشونت تداوم می بخشد. با روحیه قوی و سرشار از شور و شوق و اشتیاق در کنار رهروان آزادی به فعالیت مدنی مشغول است. به جرات میتوان گفت که به سهم خود نقش خلاقانه و مؤثری در روشن کردن اذهان عمومی جامعه علیه احکام بدوی و غیر انسانی مجازات اعدام ایفا کرده است. در رابطه با جنبش دانشجویی و بویژه در رابطه با دفاع از حقوق زنان و کارگران و مردمان اعماق همچون لیلا حسین زاده و ضیاء نبوی و سپیده قلیان و ده ها کنشگر دیگر از هیچ کوششی فروگذار نکرده است. بویژه یادداشتها و نامههای هستی در «فضای مجازی» در رد اجرای مجازات اعدام ( چه زندانیان سیاسی -عقیدتی چه عادی) بسیار تأثیرگذار بودهاست.
باری، مخاطب من، در اینجا اجازه میخواهم پیش از آنکه درباره فعال مدنی و مدافع آزادی،«هستی امیری» بپردازم، فشرده ای از تغییر و تحولاتی که در اقصی نقاط جهان منجر به لغو مجازات اعدام گردیده است، بهدست دهم .
در (انگلیس) مجازات اعدام به جز «خیانت به کشور» در سال ۱۹۷۱ لغو شد. تا قبل از قرن ۱۸ مخالفین اعدام پراکنده بودند و نظراتشان چندان مورد توجه قرار نمیگرفت. در واقع می توان گفت که «جنبش لغو مجازات اعدام » در قرن ۱۸ میلادی با تأثیر از آثار «منتسکیو و ولتر » پا به عرصه وجود گذاشت. خوشبختانه بر اثر تلاش های بی وقفه پیشگامان جنبش، امروزه بیش از نیمی از کشورهای جهان مجازات اعدام را لغو، یا اجرای حکم اعدام را متوقف کردهاند.
علاوه بر منطقه «توسکانا» در سال ۱۷۸۶،«ونزوئلا، سان مارینو، و کاستاریکا» از اولین کشورهایی هستند که مجازات اعدام را لغو کردهاند.
بعد از پایان جنگ جهانی دوم در سال ۱۹۴۵ موضوع لغو مجازات اعدام بطور جدی در سطح بینالمللی مطرح شد.اعلامیه جهانی حقوق بشر که در سال ۱۹۴۸ به تصویب رسید، در آنجا بهطور ضمنی نه قویآ از لغو مجازات اعدام پشتیبانی می کند. در ماده سه آمده است: «هرکس حق زندگی، آزادی و امنیت شخصی» دارد. در سال ۱۹۷۷ مجمع عمومی سازمان ملل ، در قطعنامهای خواهان لغو مجازات اعدام شد «آلمان غربی به استثنای «برلن غربی» یکی از کشورهای اروپایی بود که در سال ۱۹۴۹ مجازات اعدام را لغو کرد. در اینجا لازم است کمی به صراحت بگوییم که انگلیس به جز در مورد «خیانت به کشور» ، بعد از آن که پیماننامه حقوق بشر اروپایی را در سال ۱۹۴۹ امضا کرد، در سراسر "بریتانیا " مجازات حکم اعدام را لغو کرد.
از آن تاریخ لغو مجازات اعدام در اغلب کشورها به به مورد اجرا درآمده است .
به ترتیب زیر: کانادا ۱۹۷۶، فرانسه ۱۹۸۱، اسپانیا ۱۹۹۵، آذربایجان ۱۹۹۸.
از سال ۲۰۰۰ تا کنون بسیاری از کشورها از جمله شیلی، صربستان، مونتهنگرو و ترکیه به کشورهایی که در آن مجازات اعدام لغو شده است، پیوستهاند.
هستی امیری، از میان چهره های تاثیر گذار در رابطه با لغو مجازات اعدام نقش برجسته و خلاقانه و کلیدی ایفا کردهاست. او در این رهگذر از جوانیاش مایه گذاشته است. بارها بازداشت، محاکمه شده و به حبس تعزیری محکوم شده است. به تاریخ ۱۸ ماه اوت سال ۲۰۲۵ با حکم دادگاه انقلاب به سه سال زندان و ۵۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان جزای نقدی محکوم شد.
هستی از جمله دانشجویان معترضی است که بهخاطر دفاع از حقوق زنان بارها بازداشت و زندانی شده است. در یک هماهنگی با مدافعان حقوق زنان در رابطه با هشتم ماه مارس "روز جهانی زن"، همچنین به عنوان یک دانشجوی فعال حقوق بشری در دادگاه انقلاب به حبس محکوم شده است.
هستی ، در پی اعدام «محسن شکاری و مجید رضا رهنورد» دو معترض اعتراضات سراسری ۱۴۰۱ و صدور این حکم غیرعادلانه برای شماری از دیگر معترضان سیاسی، از داخل زندان یادداشتی نوشته و در آن اعدام را «آشکار ترین خشونت قانونی» خوانده است.
هستی، پای اغلب بیانیههای اعتراضی را امضا زده است؛ از جمله بیانیه جمعی زنان زندان «اوین» در اعتراض به وضعیت «لیلا حسین زاده» عنصر مقاومت در زندان که در اعتصاب دارو بهسر میبرد. نهم مرداد، هستی را برای اجرای یک سال حکم زندان در خانه اش بازداشت کردند. ابلاغیه اجرای حکم او غیرمنتظره بود، چرا که به او فقط یک روز مهلت داده بودند تا خودش را برای اجرای حکم به دادسرا معرفی نماید. شگفت آن که، یک هفته قبل از بازداشت هستی، در پی همان ابلاغیه خودش را به دادسرا معرفی کرده بود، اما عدم حضور قاضی اجرای حکم را به زمانی دیگر موکول کرده بود.
وی به مقامات قضایی خبر داده بود که در حال پیگیری معالجات پزشکی است. اینکه دو روز مهلت -زمان - میخواهد تا پروسه درمانش را به پایان برساند. اما ماموران امنیتی بدون توجه به وضعیت بیماری وی ، به خانهاش حمله کرده و او را به زندان برده بودند.
«امیر رئیسیان» وکیل هستی، در شبکه اجتماعی « ایکس» توییتر سابق خبر داده بود که :«عکس موکلش، حضور فیزیکی در مراسم هشتم ماه مارس، روز جهانی زن و همچنین مواضع او در خصوص مخالفت با مجازات اعدام مصادیق حکم یک سال حبس برای هستی است؟» بر اساس حکم صادره هستی امیری، در مرداد ماه سال ۱۴۰۲ توسط شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی «ایمان افشاری» به اتهام « تبلیغ علیه نظام» به یک سال حبس تعزیری محکوم شده بود. این حکم در شعبه ۳۶ دادگاه تجدیدنظر استان تهران عیناً تأیید شد. جلسه دادگاه وی در ۱۹ تیرماه برگزار شده بود.
واقعیت این است که برای این مدافع حقوق بشر هر بار به دلایلی پرونده سازی شده بود. مقامات قضایی هستی را در «لابیرنت» چرخ-دندههای دستگاه پیچیده اداری میکشاندند:
۱- بازداشت در دادسرای اوین، پس از حضور هستی، و انتقال او به زندان اوین، به تاریخ ۶ اردیبهشت ماه سال ۱۴۰۴.
۲- حدود یک سال قبل حضور در خانه هستی، تفتیش خانه هستی توسط مأموران وزارت اطلاعات.
۳- ضبط برخی از وسایل شخصی از جمله تلفن همراه. در تاریخ ۱۵ اسفند ماه سال ۱۴۰۳.
۴- در همان مکان، در همان زمان، به او اطلاع داده شد که یک پرونده قضایی جدید علیه او تشکیل شده و او باید در دادسرای اوین حاضر شود. البته، همانگونه که پیشتر گفتیم این فعال مدنی، دانشجوی اخراجی، پیش از این بارها بازداشت شده و به زندان اوین منتقل شده بود.
در اینجا لازم میدانم به مخاطب خود اطلاع دهم که هستی امیری، در مخالفت با صدور حکم مجازات اعدام بار ها با دیگر کنشگران سیاسی جلوی درب ورودی زندان اوین تجمع کرده بود. و هر بار پیش از انتقال او به زندان اوین به او تفهیم اتهام می شد، از قبیل: «نشر اکاذیب، اقدام علیه امنیت نظام، جریمه نقدی بابت بیحجابی در معابر.» .
وی همچنین با مجازات تکمیلی از قبیل: ممنوعیت خروج از کشور، و محرومیت از فعالیت سیاسی مواجه شده است.
او در اعتراض به اعدام زندانیان کرد حضوری فعال داشت. البته همانطور که پیشتر گفتیم این دانشجو و مدافع حقوق زنان و مخالف مجازات اعدام همواره از طرف مقامات قضایی زیر ضرب قرار داشته و هر بار به دلایلی برای او پرونده تازه تشکیل داده و از او خواستهاند که خودش را در رابطه با اتهامات واهی به دادسرای اوین معرفی نماید.
ویکتور هوگو: از مفاخر فرهنگی فرانسه، نویسندهای که سهم بسزایی در مبارزه با مجازات اعدام در کارنامه درخشان خود دارد. هوگو، علاوه بر مقالات که در این رابطه نوشته، کنفرانسهایی که جهت رد مجازات اعدام انجام داده، رمان کوچکی نوشته است، تحت عنوان:« آخرین روز یک محکوم». این کتاب در ماه فوریه سال ۱۸۲۹ در فرانسه به چاپ رسید. ویکتور هوگو این اثر را در نفی تقبیح مجازات اعدام نوشت. « کلود بینوا» رمان کوتاهی است که ویکتور هوگو در مقدمه ای « خطابه مفصلی» علیه حکم اعدام نوشت. در فرانسه این کتاب بارها و بارها تجدید چاپ شده است. هوگو در این مقدمه بهصراحت حکم- مجازات اعدام- را مورد نقد قرار می دهد. هنوز تصویر معروف روی جلد کتاب فوریه سال ۱۸۲۹ در دسترس است. بطور مثال می توان در شهر پاریس تصویر آنرا در دکه های کوچک کنار رودخانه «سن» پیدا کرد.(راقم این سطور یک عدد از آن تصویر را هنوز-در کتابخانه کوچکش نگهداری کرده است) .
باری، در اینجا لازم میدانم که نکته ای را با مخاطب در میان بگذارم، در میهن ما، مخاطبان اغلب ویکتور هوگو را بهعنوان یک رمان نویس می شناسند، در حالی که هوگو در عرصههای دیگر هم کار کرده است. ویکتور هوگو علاوه بر رمان های درخشانی که نگاشته، نمایشنامه نویس و بویژه یکی از شاعران بزرگ عصر «رمانتیسم» است که اواخر قرن هجدهم و اوایل قرن نوزدهم در اروپا ظهور کرد .انقلاب فرانسه با شعار « آزادی ،برابری، برادری» الهام بخش بسیاری از رمانتیک ها بود.
باری، هستی امیری به دلیل فعالیتهایش در سال ۱۴۰۱ بخاطر نفی و تقبیح مجازات اعدام و دفاع از حقوق زنان با اتهام «تبلیغ علیه نظام» به یک سال حبس تعزیری محکوم شده بود. وی پس از مراجعه به دادسرای امنیت «اوین» روز شنبه ششم اردیبهشت جهت تفهیم اتهام ، بازداشت و به بند زنان زندان اوین منتقل شد.
هستی که پیشتر به دلیل تجمعات اعتراضی مقابل زندان اوین در واکنش به صدور احکام اعدام شناخته شده بود، این بار نیز در رابطه با پرونده ای تازه احضار و با اتهامی جدید روبرو شد.
برای هستی قرار وثیقه به مبلغ یک و نیم میلیارد تومان صادر شده بود، اما به دلیل طولانی شدن تهیه وثیقه « موقتا؟» به زندان اوین منتقل شد.
در اینجا لازم است اشاره کنیم، هستی پیش از این نیز در رابطه با اعتراضات مربوط با «مسمومیت های زنجیرهای دانش آموزان» با مراجعه به شعبه اول اجرای احکام دادسرای اوین بازداشت و برای گذراندن دوره محکومیت به زندان منتقل شده بود، وی سرانجام در چهاردهم همان سال از زندان اوین آزاد شد.
طرح چهره را با جملات درخشان هستی به پایان می بریم.
باشد روزی فرا رسد که هستی ها بهخاطر دفاع از آزادی بیان و اندیشه و عقیده، بخاطر دفاع از حقوق زنان ، بخاطر دفاع از زندانیان سیاسی -عقیدتی و نفی و تقبیح مجازات اعدام در بند نباشند. درهای زندان ها را گل بگیرند. زندانها بهدست مردمان آزاده میهنمان ویران شود. بر ویرانههای آن کتابخانههایی احداث شود با چشم انداز زیبا، باغچههای سرسبز؛ گل و گیاهان معطر. چهار فصل.
( شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب حکم دو سال حبس، پنجاه میلیون تومان جزای نقدی بابت نشر اکاذیب، یک سال حبس بابت فعالیت تبلیغی علیه نظام ،دو میلیون و سیصد هزار تومان بابت - بی حجابی - در معابر. از بابت مجازات تکمیلی، دو سال منع خروج از کشور، دوسال منع عضویت در گروهها، یا دستجات سیاسی و اجتماعی را برای من صادر کرد. هستی امیری )
هستی در پایان، چنین در گزارش خود تصریح میکند: « البته بهعلت عدم حضور در جلسه رسیدگی، رای، به صورت غیابی صادر شده است.»
پاریس، بیست و یکم ماه دسامبر ،سال ۲۰۲۵.
محسن حسام
