یک دادگاه ترکیه، اوزگور اوزل، رهبر اپوزیسیون، را از مقام خود برکنار کرده است. او در گفتوگو با اشپیگل، رجب طیب اردوغان را به مبارزه میطلبد و خواستار اعمال تحریم علیه دولت میشود.
در سالهای گذشته، پارلمان ترکیه در آنکارا بارها صحنه رویدادهای دراماتیک بوده است. در جریان کودتای نظامی سال ۲۰۱۶، مهاجمان ساختمان پارلمان را هدف حمله قرار دادند و نمایندگان ناچار شدند ساعتها در زیرزمین پناه بگیرند. همچنین چندین بار نمایندگان در صحن علنی مجلس با مشت و لگد به جان یکدیگر افتادهاند.
با این حال، بهندرت پیش آمده که فضای پارلمان به اندازه این روزها متشنج باشد؛ روزهایی که بزرگترین حزب اپوزیسیون ترکیه، حزب جمهوریخواه خلق (CHP)، برای بقای خود میجنگد. نمایندگان این حزب با تلفن همراه بر گوش، شتابزده در راهروها رفتوآمد میکنند و گروههای مختلف بارها برای مشورت به اتاقهای جلسه عقبنشینی میکنند.
اوزگور اوزل دفتر خود را در طبقه دوم ساختمان مجلس دارد. او تا چند روز پیش رئیس حزب جمهوریخواه خلق بود و از این حیث در امتداد سنت سیاسی بنیانگذار حزب و دولت ترکیه، مصطفی کمال آتاتورک، قرار میگرفت. هفته گذشته دادگاهی حکم برکناری او را صادر کرد؛ نزدیکان اوزل میگویند این تصمیم به دستور رئیسجمهور رجب طیب اردوغان گرفته شده است. از آن زمان نه تنها آینده سیاسی اوزل، بلکه آینده حزب جمهوریخواه خلق و شاید حتی کل اپوزیسیون ترکیه در معرض خطر قرار گرفته است.
هنگامی که اوزل در دفتر نمایندگی خود از خبرنگاران استقبال میکند، به فردی که بهتازگی شکست خورده باشد شباهتی ندارد. هرچند حلقههای سیاه زیر چشمانش دیده میشود و همکارانش میگویند که در روزهای گذشته تقریباً نخوابیده است و صدایش نیز گرفته و خشن شده، اما در این گفتوگو روحیهای جنگنده از خود نشان میدهد؛ گویی رویارویی با اردوغان حتی به او انرژی بیشتری بخشیده است.
اشپیگل: آیا هنوز میتوان دموکراسی ترکیه را نجات داد؟
اوزل: ما دقیقاً برای همین میجنگیم. از نگاه ما، حمله به حزب جمهوریخواه خلق صرفاً حمله به یک حزب نیست، بلکه حمله به کل نظم دموکراتیک در ترکیه است. اگر موفق شویم حزب جمهوریخواه خلق را نجات دهیم، در واقع دموکراسی ترکیه را نجات دادهایم. به همین دلیل، ما تنها از اعضای حزب خود نمیخواهیم که از ما حمایت کنند، بلکه از همه احزاب ترکیه چنین درخواستی داریم. دوستان ما در اروپا نیز اکنون باید تصمیم بگیرند که آیا در آستانه مرزهای خود یک نظام خودکامه میخواهند یا یک دموکراسی؛ و بر اساس آن عمل کنند.
اشپیگل: دستگاه قضایی شما را متهم میکند که در انتخابات ریاست حزب در سال ۲۰۲۳ آرای نمایندگان کنگره حزب را خریدهاید. شما میگویید این پرونده انگیزه سیاسی دارد.
اوزل: این اتهامات هیچ پایه و اساسی ندارند. این ادعاها از سوی افرادی مطرح شدهاند که به حزب عدالت و توسعه (AKP) نزدیک هستند. هنگامی که قاضی از آنان درباره مدارک و شواهد پرسید، شاهدان ادعایی فقط گفتند که درباره تخلفات احتمالی چیزهایی شنیدهاند، اما دیگر به یاد نمیآورند این اطلاعات را از چه کسی شنیدهاند. در آخرین کنگره حزب در سال گذشته، من بار دیگر به اتفاق آرا انتخاب شدم.
«قلیچداراوغلو و حامیانش دیگر جرئت نمیکنند به خیابان بروند.»
اشپیگل: آیا رئیسجمهور اردوغان مسئول برکناری شماست؟
اوزل: در این مورد حتی کوچکترین تردیدی وجود ندارد.
پس از برکناری، اوزگور اوزل ابتدا به مدت سه روز ساختمان مرکزی حزب را در اشغال خود نگه داشت تا اینکه پلیس با استفاده از دژکوب و گاز اشکآور به آن یورش برد. اوزل سپس همراه با هواداران و همراهانش از طریق بزرگراه شهری به سمت پارلمان حرکت کرد.
از نظر رسمی، اکنون بار دیگر کمال قلیچداراوغلو، سلف اوزل، رهبری حزب جمهوریخواه خلق را بر عهده دارد؛ کسی که بسیاری از اعضای حزب اکنون او را دستنشانده اردوغان میدانند. اوزل و چند ده تن از نمایندگان حزب قصد دارند با جمعآوری امضا، قلیچداراوغلو را وادار کنند که در یک کنگره حزبی در معرض رأیگیری قرار گیرد. اگر قلیچداراوغلو از پذیرش این درخواست سر باز زند، ناظران این احتمال را مطرح میکنند که اوزل حزب جمهوریخواه خلق را ترک کرده و همراه با نزدیکان خود، از جمله اکرم اماماوغلو، شهردار زندانی استانبول، حزب جدیدی تأسیس کند. بر اساس نظرسنجیها، چنین حزبی به رهبری اوزل و اماماوغلو در حال حاضر از حزب حاکم عدالت و توسعه (AKP) پیشی گرفته است.
اشپیگل: به نظر میرسد کمال قلیچداراوغلو تمایلی به واگذاری دوباره سمت خود ندارد.
اوزل: هیچکس نمیتواند برای همیشه در برابر اراده مردم بایستد. نود و نه درصد مردم در کنار ما هستند. در گردهمایی اخیر ما در آنکارا، صد هزار نفر شرکت کردند. قلیچداراوغلو حتی نتوانست دو هزار نفر را بسیج کند، آن هم با وجود حمایت گسترده دولت. خشم مردم نسبت به او در سراسر کشور بسیار زیاد است. او و حامیانش دیگر جرئت حضور در خیابانها را ندارند. او نمیتواند این موقعیت را حفظ کند، اما هرچه بیشتر بر موضع خود پافشاری کند، آسیب بیشتری به حزب و دموکراسی ترکیه وارد خواهد شد.
اشپیگل: چه رابطهای میان دولت اردوغان و قلیچداراوغلو وجود دارد؟
اوزل: در کنگره حزب در سال ۲۰۲۳، برای نخستین بار در تاریخ حزب جمهوریخواه خلق، یک رئیس حزب از طریق انتخابات جایگزین شد. در انتخابات محلی سال بعد نیز حزب ما تحت رهبری من، برای نخستین بار در ۴۷ سال گذشته به بزرگترین نیروی سیاسی کشور تبدیل شد. اکنون ائتلافی شکل گرفته است میان کسانی که شکست حزب عدالت و توسعه را نپذیرفتهاند و کسانی که شکست قلیچداراوغلو را قبول ندارند. آنها اکنون بهطور مشترک به ما حمله میکنند.
«اگر این اقدام لغو نشود، دیگر انتخاباتی آزاد وجود نخواهد داشت.»
اشپیگل: آیا میتوانید تصور کنید که از حزب جمهوریخواه خلق جدا شوید و حزب مستقلی تأسیس کنید؟
اوزل: اگر حمایت همه اقشار جامعه را پشت سر خود نداشتیم، امروز تا این اندازه قدرتمند نبودیم. ما از همه شهروندان ترکیه دعوت کردهایم که در مبارزه برای دموکراسی در کنار ما باشند. اما در عین حال، تا آخرین لحظه برای حزب جمهوریخواه خلق خواهم جنگید.
اشپیگل: و اگر در این نبرد قدرت شکست بخورید؟
اوزل: مهمترین دغدغه من این نیست که ریاست حزب جمهوریخواه خلق را برای خود حفظ کنم. مهمترین هدف ما کنار زدن اردوغان از قدرت و به دست گرفتن قدرت سیاسی است. ما از همه ابزارهای ممکن استفاده خواهیم کرد تا اردوغان را در پای صندوق رأی شکست دهیم.
اشپیگل: آیا در دوران اردوغان هنوز انتخابات آزادی در ترکیه برگزار خواهد شد؟
اوزل: اگر به اردوغان اجازه دهیم که خودش رقیبانش را انتخاب کند، پاسخ منفی است. ما اکرم اماماوغلو را به عنوان نامزد ریاستجمهوری خود معرفی کردهایم، اما اردوغان او را بازداشت کرده است. و چون از دیگر نامزدهای احتمالی نیز هراس دارد، اکنون میخواهد درباره رهبری حزب جمهوریخواه خلق نیز تصمیم بگیرد. اگر این اقدام لغو نشود، دیگر انتخاباتی آزاد وجود نخواهد داشت.
اشپیگل: آلمان و اروپا چگونه باید به سرکوب اپوزیسیون توسط اردوغان واکنش نشان دهند؟
اوزل: ما از سوی احزاب خواهر خود، از جمله حزب سوسیالدموکرات آلمان (SPD)، همبستگی فراوانی دریافت کردهایم. اما همه احزاب آلمان باید در برابر نابودی دموکراسی در ترکیه موضعگیری کنند. اروپاییها باید در تمام نهادهایی که ترکیه در آنها عضو است، روند اعمال تحریم علیه دولت ترکیه را آغاز کنند.
به نقل از اشپیگل آنلاین ۲ ژوئن ۲۰۲۶
