زنی ایرانی کتابی را بهصورت ناشناس درباره رنج خود منتشر کرد ـ اکنون مرکل آن را معرفی میکند.
سرنوشت زنان سرکوبشده در ایران، زیر سایه جنگ ایران، به حاشیه رانده شده است. اکنون صدراعظم پیشین آلمان، آنگلا مرکل، از زنان ایرانی تحت تعقیب و سرکوب حمایت میکند. انگیزه این کار کتابی بود که به گفته او «یکنفس» آن را خوانده است.
آنگلا مرکل، صدراعظم پیشین آلمان، در مراسم معرفی کتابی، توجهها را به مبارزه جنبش زنان در ایران جلب کرد. این سیاستمدار ۷۱ ساله حزب دموکراتمسیحی آلمان (CDU) در سالن «برلینر آنسامبل» هشدار داد که نباید مبارزات زنان ایرانی در سایه جنگ ایران فراموش شود. مرکل کتاب «در خیابانهای تهران» را معرفی کرد؛ کتابی که نویسندهای ایرانی آن را بهطور ناشناس با نام «نیلا» منتشر کرده است.
مرکل گفت: «بیایید امشب با هم نگاه کنیم تا زنان و دخترانی که نیلا در کتابش به آنان صدا بخشیده است ـ اشتیاقشان به آزادی و کرامت انسانی، و مقاومتشان در برابر بیآزادی و سرکوب ـ فراموش نشوند.» او افزود: «تا آنان احساس کنند که تنها نیستند.»
مرکل توضیح داد که در ابتدا برای پذیرفتن این برنامه تردید داشته، زیرا دیگر سیاستمداری فعال نیست. او گفت: «نه وظایف اجرایی دارم و نه امکانات اجراییای که بتوانم به هر شکلی بر تحولات ایران و به سود مردم آن تأثیر بگذارم.» اما سپس کتاب را خوانده است؛ «یکنفس»، چنانکه خودش گفت. این کتاب او را مجذوب و عمیقاً متأثر کرده بود. در نهایت تصمیم گرفت از جایگاه خود بهعنوان صدراعظم پیشین استفاده کند تا توجهها را به مبارزه زنان ایرانی جلب کند.
نویسنده به تبعید گریخت
ترجمه این کتاب را نویسنده و مترجم، آسال داردان، انجام داده است؛ او نیز در این مراسم حضور داشت. داردان گفت که نویسنده کتاب، نیلا، هنوز در همین سال ناچار شده از ایران بگریزد و اکنون در تبعید زندگی میکند. با این حال، مشخص نیست که آیا این فرار با انتشار کتاب نیز ارتباط داشته است یا نه.
این کتاب که روایتی ادبی ـ سیاسی است، از اعتراضات گسترده جنبش «زن، زندگی، آزادی» در پاییز ۲۰۲۲ سخن میگوید.
نقطه آغاز این اعتراضات، مرگ دختر جوان کُرد، ژینا مهسا امینی، بود که پس از بازداشت توسط گشت ارشاد جمهوری اسلامی، در بازداشت پلیس جان باخت. برای نیلا، مرگ او یک مورد استثنایی نیست، بلکه بازتاب یک نظام است. او اعتراضات را نه یک انفجار ناگهانی، بلکه نتیجه دههها سرکوب مردسالارانه و مذهبی توصیف میکند. نویسنده نشان میدهد که شورش و خیزش چگونه احساس میشد، آن هم از خلال صحنههایی از زندگی روزمره شخصی خودش.
میان صحنههای خیابانی، اعتراضها، شکنجه و اعدامها، نویسنده ایرانی را توصیف میکند که با خشونت و سرکوب دولتی شکل گرفته است. در این روایت، زمان حال، تاریخ ایران و اسطورهشناسی فارسی درهم میآمیزند و داستانی از مقاومت فمینیستی میآفرینند.
در بخشی از کتاب آمده است: «ما میترسیم، اما بر ترسهایمان غلبه کردهایم و به خیابان آمدهایم.» جملهای که لحن کلی کتاب را شکل میدهد.
به نقل از اشپیگل آنلاین ۲۱ مه ۲۰۲۶
رسانههای آلمانیزبان در باره این کتاب نوشتهاند:
«همه ما باید این کتاب را بخوانیم تا شجاعت، قدرت و غرورِ رامنشدنیِ زنان ایران را درک کنیم و میراث آنها را به جهان منتقل کنیم.» خبرگزاری اتریش (APA)
«این کتاب به شکلی تکاندهنده نشان میدهد که خشونت بیرونی چگونه در درون انسانها اثر میگذارد.» ماریچا بودروژیچ، «تصاویر و زمانها»، FAZ
«گزارش او همزمان شعر و تحلیل است. و از نظر تاریخی، بهشدت معاصر و دردناک.» NZZ
پس از مرگ مهسا ژینا امینی در سپتامبر ۲۰۲۲ که اعتراضات سراسری را در ایران برانگیخت، نیلا نیز به خیابان میرود. ترس، همراه همیشگی زنانی است که در کنار هم برای حقوق خود مبارزه میکنند؛ زنانی که از سوی «پلیس اخلاق» بدنام تهدید و مرعوب میشوند—نهادی که بهطور بیضابطه دستگیر میکند، شکنجه میدهد و میکشد.
نیلا تجربههای شخصی خود را بهعنوان یک کنشگر در خیابانهای تهران با بیانی تأثیرگذار و عمیق روایت میکند و آنها را در چارچوب تاریخ طولانیِ مقاومت و توانمندی زنان در ایران قرار میدهد.
گواهیای شجاعانه که تصویری عمیق از اعتراضات جاری و سرکوب مداوم در ایران ارائه میدهد.
«بسیار خشمگینانه، شاعرانه، سیاسی، اما در عین حال بسیار شخصی نوشته شده است.» برنامه رادیویی RBB «مکانها و واژهها»
«نویسنده و کنشگر ایرانی، نیلا، با وجود خطر جانی و قطع اینترنت از تهران مینویسد. کتاب جدید او جنبش “زن، زندگی، آزادی” را مستند میکند—و شکافها و تفرقههای اپوزیسیون را نشان میدهد.» FAZ
