نوشته: هانس یورگن مای از واشنگتن
رئیسجمهور آمریکا برای پایان دادن به جنگ با Iایران و همچنین جذب سرمایهگذاری، به چین نیاز دارد. در داخل کشور نیز میزان محبوبیت او در نظرسنجیها پیوسته کاهش مییابد.
رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ ، در شرایطی دشوار برای نشست سران به چین سفر میکند. جنگ ادامهدار با ایران، نتایج ضعیف در نظرسنجیهای داخلی، و شکستهای حقوقی که کل سیاست تعرفهای دولت او را زیر سؤال بردهاند، نشانههای خوبی برای این سفر نیستند. از اینرو، هدف اصلی ترامپ در دیدار با رئیسجمهور چین، شی جینپینگ، بیش از هر چیز حفظ وضعیت موجود و جلوگیری از گسترش بیشتر برتری اقتصادی کنونی چین است.
با این حال، ترامپ با خواستههایی نیز به چین میرود؛ مهمترین آن درخواست کمک برای بازگشایی تنگه هرمز ، آبراهی که از نظر اقتصادی اهمیت حیاتی دارد. او همچنین امیدوار است سرمایهگذاریهای تازهای جذب کند تا دستکم در برابر افکار عمومی داخلی بتواند دستاوردی ارائه دهد.
دو اقتصاد بزرگ جهان با چالشهای بزرگ داخلی روبهرو هستند و از این رو تغییر بنیادین در روابط پرتنش میان آنها بعید به نظر میرسد. ملیسا هارت ، مدیر «مرکز جهانی چین» در شورای آتلانتیک در واشنگتن، میگوید: «این نشست در ظاهر مؤدبانه خواهد بود، اما از نظر تاکتیکی شبیه یک مسابقه راگبی است که هر دو طرف برای برتری تلاش میکنند.»
تنگه هرمز، که از آغاز جنگ ایران در اواخر فوریه عملاً برای کشتیرانی بسته شده، بهویژه برای آمریکا مسئلهای بسیار مهم است. تجارت جهانی ماههاست از این وضعیت آسیب دیده است. بهخصوص افزایش شدید قیمت جهانی نفت و گاز این موضوع را آشکار کرده است. ترامپ به همین دلیل در حال بررسی تعلیق موقت مالیات بر بنزین است.
نفوذ چین بر ایران
ایالات متحده از کمک چین در این زمینه استقبال خواهد کرد. با این حال، میزان نفوذ دولت چین بر حاکمان ایران نامشخص است. تنها هفته گذشته وزیر خارجه ایران به پکن سفر کرده بود.
هارت تأکید میکند: «نشست در ظاهر محترمانه خواهد بود، اما در واقع میدان رقابت سختی برای کسب دست بالا است.»
نیت سوانسون ، مدیر پروژه راهبرد ایران در آتلانتیک کانسیل، معتقد است که با این حال منافع مشترکی وجود دارد: «بهویژه در مورد احتمال وضع عوارض از سوی ایران برای عبور از تنگه یا تلاش ایران برای کسب منافع مالی پایدار از این آبراه.»
اینکه این مسئله در نهایت به راهحلی عملی منجر شود، هنوز روشن نیست. از نظر سیاست داخلی، جنگ ایران برای ترامپ و حزب جمهوریخواه به مشکلی جدی تبدیل شده است. بر اساس تازهترین نظرسنجیها، نزدیک به دو سوم آمریکاییها اکنون ترامپ را مسئول افزایش قیمت بنزین در کشور میدانند.
تجارت؛ مسئلهای تعیینکننده
ملیسا هارت بر این باور است که این دیدار در حوزه تجارت نیز احتمالاً دستاورد چشمگیری نخواهد داشت. به گفته او، اینکه چه کسی برنده این دیدار تلقی شود، در جزئیات مشخص خواهد شد. آمریکا علاوه بر سرمایهگذاریهای چینی و توافقهای خرید، احتمالاً به دسترسی گستردهتر به فلزات نادر و دیگر مواد خام چین نیز علاقهمند است.
همچنین گسترش همکاری در مبارزه با فنتانیل، ماده مخدری که سالهاست دهها هزار قربانی در آمریکا گرفته، در دستور کار قرار دارد. این ماده که در چین تولید میشود، عمدتاً از مرز جنوبی با مکزیک وارد آمریکا میشود.
اجماع دو حزب علیه چین
به گفته جاش لیپسکی ، مشاور پیشین صندوق بینالمللی پول، برای دولت آمریکا این خطر وجود دارد که برای دستیابی به توافقهای بزرگ خرید و سرمایهگذاری، امتیازات زیادی به چین بدهد.
او میگوید: «چین در گذشته هرگز به تعهدات خود عمل نکرده است. آنچه واقعاً اهمیت دارد این است که چه چیزی واقعاً تحویل داده و خریداری میشود، و کارنامه در این زمینه ضعیف است.»
به گفته کارشناسان، این بزرگترین دام برای دولت آمریکاست. سرمایهگذاریها و توافقهای خرید از نظر داخلی بسیار مهماند، بهویژه با توجه به انتخابات کنگره در نوامبر. اما ترامپ باید مراقب باشد که منافع ملی آمریکا را فدای آنها نکند؛ برای مثال با دادن امتیاز در مسئله تایوان.
چین نهتنها مهمترین رقیب سیاسی، نظامی و اقتصادی آمریکاست، بلکه یکی از معدود موضوعاتی است که در آن جمهوریخواهان و دموکراتها همنظرند. ماه گذشته، کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان آمریکا چندین محدودیت صادراتی تصویب کرد تا دسترسی تولیدکنندگان چینی به فناوری آمریکایی را محدودتر کرده و شرکتهای تولیدکننده تراشه چینی را از دسترسی به تجهیزات پیشرفته ساخت نیمهرسانا محروم سازد.
مایکل باومگارتنر ، نماینده جمهوریخواه، گفت:
«چین آشکارا اعلام کرده است که میخواهد بر فناوریهایی مسلط شود که هم اقتصاد ما و هم دفاع ملی ما بر آنها تکیه دارند. ایالات متحده نمیتواند اجازه دهد راههای پنهانی باز بماند که به حزب کمونیست چین امکان دهد ابزارهای لازم برای پیشتازی در تولید نیمهرساناها را به دست آورد.»
به نقل از نشریه تاتس دوازدهم ماه مه 2026
