مناطق کردنشین شمال عراق در حال حاضر از سوی ایران، آمریکا و اسرائیل هدف حمله قرار میگیرند. رونیا اوتمان توضیح میدهد که تحولات ایران چه معنایی برای جمعیت کرد دارد.
تاتس: ایالات متحده اخیراً تقریباً همه نیروهای خود را از عراق مرکزی به شمال این کشور منتقل کرده است، بهطوری که شبهنظامیان طرفدار ایران اکنون اهداف بیشتری را در مناطق کردنشین مورد حمله قرار میدهند. خانم اوتمان، آیا این موضوع باعث میشود این منطقه به صحنه مستقیم جنگ تبدیل شود؟
رونیا اوتمان: منطقه خودمختار کردستان مدتهاست که به صحنه جنگ تبدیل شده است. ایران در سال ۲۰۱۸ نیز به دفاتر دو حزب اپوزیسیون کرد در کویه موشک شلیک کرد.
در سال ۲۰۲۲، در جریان جنبش «زن، زندگی، آزادی» پس از کشته شدن ژینا (مهسا) امینی، ایران حملات پهپادی، توپخانهای و موشکی علیه منطقه خودمختار کردستان انجام داد.
در سال ۲۰۲۴ نیز دوباره حملاتی صورت گرفت که به گفته ایران علیه «پایگاههای موساد» بود، اما در واقع خانههای مسکونی هدف قرار گرفتند. میتوان این فهرست را ادامه داد. سایر نقاط عراق نیز مدتهاست صحنه جنگ هستند، زیرا بخش بزرگی از آن تحت کنترل شبهنظامیان وابسته به ایران قرار دارد. کتائب حزبالله مسئول موارد متعدد نقض حقوق بشر است، از جمله ترور کارشناس امنیتی عراقی، هشام الهاشمی.
در این صورت، نیروهای کرد در شمال عراق چه اهمیت راهبردی برای طرفهای درگیر در جنگ ایران، بهویژه آمریکا و اسرائیل دارند؟
وقتی این روزها از نیروهای کرد صحبت میشود، معمولاً منظور پیشمرگههای روژهلات (مناطق کردنشین ایران) است. هدف آنها آزادی و حق تعیین سرنوشت مردم کرد است. منافع اسرائیل و آمریکا در اولویت دوم قرار دارد.
البته طبیعی است که وقتی این منافع همپوشانی پیدا کند و حمایت نظامی دریافت کنند، مورد استقبال قرار میگیرد. برای آمریکا و اسرائیل، این نیروها بهویژه به دلیل تجربه طولانی جنگیشان علیه گروه موسوم به دولت اسلامی و جمهوری اسلامی ایران اهمیت دارند.
اما در عین حال آمریکا و اسرائیل هم بارها مناطق کردنشین را بمباران میکنند. آیا این تناقض نیست؟
آمریکا و اسرائیل منطقه خودمختار کردستان را بمباران نمیکنند، بلکه روژهلات را هدف قرار میدهند، زیرا بهویژه در مناطق مرزی، واحدهایی از ارتش ایران نیز مستقر هستند. بنابراین حملات معمولاً متوجه اهداف نظامی است. با این حال، غیرنظامیان نیز همواره جان خود را از دست میدهند.
آیا پیشمرگهها اصلاً آمادگی دارند در کنار آمریکا وارد جنگ شوند؟
سرنگونی حکومت ایران یکی از مهمترین اهداف پیشمرگههاست. جمعیت کرد در ایران نهتنها از سرکوب و خشونتی که همه مردم هر روز تجربه میکنند رنج میبرند، بلکه با تبعیض خاص ضدکردی نیز مواجهاند.
و همانطور که گفتم، ایران حتی در آن سوی مرز، یعنی منطقه خودمختار کردستان، نیز حملات هوایی انجام میدهد. بنابراین خواست پایان این «رژیم ترور» و زندگی در صلح بسیار قوی است. پیشمرگهها میدانند که این حکومت خودبهخود از بین نخواهد رفت.
آیا از دیدگاه کردها، تضعیف حکومت ایران واقعاً بهترین سناریو است؟
از دیدگاه کردها، بهترین سناریو سقوط این حکومت است. این حکومت برای کردها چیزی جز ترور و سرکوب به همراه نداشته است.
آیا در آن صورت خطر جنگ داخلی وجود ندارد؟
هیچکس نمیداند در آینده چه اتفاقی میافتد. در عراق پس از سقوط صدام حسین یک جنگ داخلی طولانی رخ داد، اما آن جنگ علل متعددی داشت و نمیتوان آن را بهطور خودکار به ایران تعمیم داد. واقعیت این است که حکومت ایران سالهاست منطقه را با ترور درگیر کرده است. بنابراین جنگ از مدتها پیش آغاز شده است. سقوط حکومت میتواند به صلح و ثبات بیشتر نیز منجر شود.
این مسئله چه تأثیری بر مسئله کرد خواهد داشت؟
کردها تحت حکومت شاه رنج کشیدهاند و زیر جمهوری اسلامی نیز رنج میبرند. آنها خواهان پایان سرکوب هستند. سقوط حکومت ایران میتواند امکان تغییرات سیاسی بنیادین و چشماندازهای جدیدی را فراهم کند. اینکه نتیجه نهایی استقلال، خودمختاری یا فدرالیسم باشد، هنوز مشخص نیست؛ در حال حاضر آزادی و حق تعیین سرنوشت در مرکز مطالبات قرار دارد.
به نقل از سایت نشریه تاتس ۳۰ مارس ۲۰۲۶
* رونیا اوتمان شاعر، نویسنده و مقالهنویس است و بهعنوان روزنامهنگار نیز فعالیت میکند. آخرین کتاب او با عنوان «بازگشت به سوریه: سفری در سرزمینی نامطمئن» در انتشارات روولت منتشر شده است.
