زبان انسان احتمالاً نسبتاً دیر در تاریخ تکامل بشر پدید آمده است. با این حال، شواهد باستانشناسی کمی در این زمینه موجود است، اما چند سرنخ مهم میتواند ما را راهنمایی کند.
شکلگیری مراکز زبانی در مغز
حدود دو میلیون سال پیش، مراکز زبانی «براکا» (Broca) و «ورنیکه» (Wernicke) در مغز انسان شروع به شکلگیری کردند. این را میتوان از برجستگیهای داخلی جمجمه مشاهده کرد، هرچند عملکرد دقیق این مراکز هنوز ناشناخته است. علاوه بر این، مخچه نقش بسیار مهمی در زبان دارد، چرا که کنترل حرکتی و دیگر عملکردهای مرتبط با گفتار در آن انجام میشود. مخچه نیز از حدود دو میلیون سال پیش شروع به بزرگتر شدن کرده است، و این نشان میدهد که قابلیت آناتومیکی صحبت کردن میتواند بسیار قدیمیتر از زبان مدرن نمادین باشد.
زبان بهعنوان ابزار تبادل اطلاعات
انسانسانان مانند شامپانزهها نیز توانایی تبادل اطلاعات دارند، و این ویژگی ریشههای بسیار قدیمی در درخت تکاملی نخستیسانان دارد. اما توانایی زبان نمادین و انتزاعی – خلق چیزی نو و خلاقانه بهجای صرفاً ترکیب جمعی اشیاء – احتمالاً بسیار جدید است و با ظهور Homo sapiens پدید آمده است. انسان مدرن از حدود ۲۰۰ هزار سال پیش در شکل امروزی وجود داشته، اما زبان حتی دیرتر، حدود ۳۰ تا ۴۰ هزار سال پیش، شکل گرفته است. این زمان ممکن است با ظهور نخستین آثار هنری نمادین همزمان باشد. ژن FOXP2 نیز بهعنوان عامل احتمالی شکلگیری زبان معرفی شده است، اگرچه تحقیقات بیشتر روی آن همچنان ادامه دارد.
تفاوتهای منطقهای زبانها
تفاوتهای منطقهای زبانها نتیجهٔ پراکندگی انسانها در سراسر زمین است. حدود ۲۰۰ هزار سال پیش Homo sapiens وجود داشت، ۶۰ هزار سال پیش استرالیا مسکونی شد و ۴۰ هزار سال پیش انسان امروزی به اروپا رسید، در حالی که نئاندرتالها در آنجا زندگی میکردند و احتمالاً قادر به صحبت بودند. زبان در ابتدا ابزار تبادل اطلاعات و تعامل اجتماعی بوده است، و رفتار اجتماعی نئاندرتالها – مانند دفن مردگان و مراقبت از بستگان – نشاندهندهٔ پیچیدگی اجتماعی آنهاست.
تفاوتهای منطقهای زبانها تنها در ۲۰ هزار سال اخیر شکل گرفته است، با پراکندگی انسانها در سراسر زمین. آمریکای شمالی آخرین منطقهای بود که مسکونی شد. اغلب از زبانهای «اصلی» آفریقایی سخن گفته میشود، اما هیچ زبانی واقعاً «اصلی» نیست و همه زبانها تخصصی و توسعهیافتهاند.
تکامل فرهنگی و تفاوت آن با تکامل بیولوژیک
زبان سریعتر از تکامل بیولوژیک تکامل مییابد. تکامل بیولوژیک از طریق ژنها و نسلها منتقل میشود و هزاران نسل طول میکشد. اما زبان، بهعنوان وسیلهٔ انتقال اطلاعات، میتواند از فردی به فرد دیگر و از نسلی به نسل دیگر منتقل شود و حتی بازگشت در نسلها داشته باشد. بنابراین، توسعهٔ زبان در مناطق مختلف بسیار سریعتر از تکامل بیولوژیک رخ میدهد.
پیچیدگی و دشواری زبانها
پیچیدگی یک زبان لزوماً به معنای دشواری آن نیست. یک زبان میتواند قواعد سادهای داشته باشد اما دارای بینظمیهای فراوان باشد و دشوار باشد، یا بالعکس، ساده به نظر برسد زیرا زبان گفتاری و نوشتاری هماهنگی زیادی دارد، مانند زبان اسپانیایی.
زبانهای بسیار پیچیده معمولاً در گروههای زبانی کوچکتر یافت میشوند. زبانهای بزرگ جهانی غالباً به دلیل تحمیل بر ملتهای دیگر گسترش یافتهاند و با گذر زمان سادهتر شدهاند، مانند تحول لاتین به فرانسوی، ایتالیایی و اسپانیایی.
نظر شما پس از بازبینی توسط مدير سايت منتشر خواهد شد
