بازداشتشدگان در ایران در شرایط قطع ارتباطات در معرض خطری جدی قرار دارند
در بحبوحهٔ اعتراضات سراسری و قطع اینترنت، حمایت فوری از مدافعان حقوق بشر، روزنامهنگاران و دیگر افرادی که به دلیل نوشتن، بیان عقیده یا تجمع بازداشت شدهاند، ضروری است
در حالی که سرکوب گستردهٔ اعتراضها و مخالفتها در ایران، همزمان با قطع تقریباً کامل ارتباطات، بهطور چشمگیری تشدید شده است، ائتلاف آزادی نرگس و بیش از ۳۰ سازمان امضاکننده، خواستار اقدامهای فوری و عملی برای دور زدن سانسور اینترنتی شده و همزمان نسبت به خطرات جدی و فوری متوجه زندانیان پیشین و تازهدستگیرشده هشدار میدهند؛ بهویژه کسانی که به دلیل فعالیتهای حقوق بشری، روزنامهنگاری، بیان نظر، کنشگری یا تجمعات مسالمتآمیز زندانی شدهاند.
ایران یکی از شدیدترین دورههای سرکوب در تاریخ معاصر خود را تجربه میکند. اعتراضهایی که در ۲۸ دسامبر از بازار بزرگ تهران و در واکنش به فروپاشی ارزش پول ملی آغاز شد، بهسرعت از نظر گستره و شدت گسترش یافت؛ تا آنکه مقامات، در ۸ ژانویه، دسترسی ایران به اینترنت جهانی را بهطور کامل قطع کرده و موجی از سرکوب بهمراتب خشنتر را آغاز کردند. تصاویر تکاندهنده از کشتهشدن معترضان، گزارش پزشکان از بیمارستانهای مملو از مجروحان، استفادهٔ مرگبار از سلاحهای نظامی و مهمات جنگی، و نبود دسترسی روزنامهنگاران و رسانههای مستقل، موجب استیصال خانوادههایی شده است که از سرنوشت عزیزان خود بیخبرند و نیز نگرانیهای عمیقی دربارهٔ امنیت هزاران زخمی و بازداشتشده ایجاد کرده است.
سازمانهای حقوق بشری و رسانههای بینالمللی تاکنون توانستهاند کشتهشدن بیش از ۲۵۰۰ معترض، از جمله کودکانی زیر ۱۸ سال، و زخمیشدن هزاران نفر ــ برخی بهشدت ــ و همچنین بازداشتِ نزدیک به ۲۰ هزار نفر را تأیید کنند. با توجه به آنکه بخش عمدهٔ کشتارها پس از ۸ ژانویه و در شرایط خاموشی کامل دیجیتال رخ داده و امکان راستیآزمایی مستقل از میان رفته است، گزارشهای کنونی شمار واقعی کشتهشدگان را بسیار بالاتر و احتمالاً بیش از ۶۰۰۰ نفر برآورد میکنند.
در همین حال، دادستان کل تهران در اظهارات رسمی، معترضان را «خرابکار» خوانده و تهدید کرده است که آنان با اتهام «محاربه» (جنگ با خدا) روبهرو خواهند شد؛ اتهامی که بر اساس قانون مجازات اسلامی مجازات مرگ دارد. رسانههای دولتی نیز از بازداشتهای گستردهٔ افرادی خبر دادهاند که آنها را «آشوبگر» مینامند.
بر اساس گزارش «نتبلاکس»، ایران از ۸ ژانویه تاکنون بیش از ۱۴۰ ساعت قطع تقریباً کامل اینترنت را تجربه کرده است. چنین خاموشیهای ارتباطی، دسترسی به گزارشهای مستقل و تبادل اطلاعات حیاتی و نجاتبخش را بهشدت محدود میکند و شرایطی فراهم میآورد که در آن نقضهای فاحش حقوق بشر میتوانند بدون مجازات رخ دهند. پیش از قطع اینترنت نیز، مدافعان حقوق بشر و مخالفان شناختهشده ــ چه در داخل و چه در خارج از ایران ــ گزارش داده بودند که تهدیدهایی دریافت کردهاند؛ در حالی که مقامات میکوشیدند هرگونه حمایت آنلاین از اعتراضها را سرکوب کنند.
در این شرایط، زندانیان تازهدستگیرشده و نیز زندانیان قدیمی ــ از جمله مدافعان حقوق بشر، روزنامهنگاران، نویسندگان و هنرمندان ــ با خطری حاد و اغلب نادیدهگرفتهشده مواجهاند. الگوهای گذشته در ایران نشان میدهد که دورههای ناآرامی گسترده همواره با تشدید سوءرفتارها در بازداشتگاهها همراه بوده است؛ جایی که این گروهها بهویژه در معرض قتل فراقضایی، ناپدیدسازی قهری، شکنجه و دیگر اشکال بدرفتاری قرار دارند. کسانی که در سلول انفرادی نگهداری میشوند و از تماس با جهان خارج محروماند، در معرض بیشترین خطر هستند.
در میان بازداشتشدگان اخیر، چهرههای برجستهای از جامعهٔ مدنی ایران دیده میشوند؛ از جمله برندهٔ جایزهٔ صلح نوبل، نرگس محمدی، سپیده قلیان، عالیه مطلبزاده، جواد علیکردی، هستی امیری، پوران ناظمی و دیگر مدافعان حقوق بشر و روزنامهنگاران. آنان پس از مراسم یادبود وکیل خسرو علیکردی در ۱۲ دسامبر در مشهد، بهطور خشونتآمیز بازداشت شده و بیش از یک ماه است که در سلول انفرادی نگهداری میشوند؛ بدون اطلاع از محل نگهداری یا وضعیت جسمیشان.
نرگس محمدی از دسترسی به وکیل و تماس با خانواده محروم شده است، جز یک تماس کوتاه در ۱۴ دسامبر که در آن از بدرفتاری شدید، از جمله ضربوشتم با باتوم به سر و گردن و تهدید به خشونت بیشتر خبر داد. در ۶ ژانویه، پیش از قطع کامل اینترنت، روزنامهنگار و مدافع حقوق بشر، عالیه مطلبزاده ــ که مبتلا به سرطان است ــ توانست با خانوادهاش تماس بگیرد. دختر او در پیامی ویدئویی گفت که مادرش حال خوبی نداشته و بازداشتشدگان تحت فشار شدید قرار دارند. مطلبزاده در ۱۲ ژانویه، پس از وخامت وضعیت جسمیاش، با وثیقه آزاد شد. وضعیت جسمانی پوران ناظمی همچنان وخیم گزارش شده و او هنوز در بازداشت بهسر میبرد. نرگس محمدی پس از بازداشت خشونتآمیز و بازداشت خودسرانه از ۱۲ دسامبر، به مدت سه روز در بیمارستان بستری بوده است. بهدلیل قطع ارتباطات، خانوادهها و وکلا تاکنون نتوانستهاند با این زندانیان تماس بگیرند یا حتی مطلع شوند که آیا قرار بازداشت ۳۰روزهٔ آنان تمدید شده است یا نه.
ما، سازمانهای امضاکنندهٔ این بیانیه، نگرانی عمیق خود را از تشدید کشتار معترضان و همچنین خطر جدی طرح اتهامات خودسرانه ــ که میتواند به مجازات اعدام منجر شود ــ علیه بازداشتشدگان ابراز میکنیم. تأکید میکنیم که جان و امنیت افرادی که در بازداشت آسیبپذیرترند، نباید به فراموشی سپرده شود. مدافعان حقوق بشر، روزنامهنگاران، نویسندگان، هنرمندان و کسانی که بهدلیل استفاده از حق آزادی بیان و تجمع مسالمتآمیز تحت پیگرد قرار گرفتهاند، در صف مقدم مبارزهٔ مسالمتآمیز برای حقوق بنیادین بشر قرار دارند. آنان باید فوراً و بدون قید و شرط آزاد شوند. ما از جامعهٔ بینالمللی میخواهیم که برای توقف تشدید نقض حقوق بشر و کرامت انسانی، بیدرنگ دست به اقدام بزند.
در حالی که گزارشها از بازداشتهای گسترده، کشتار و خشونت فراگیر همچنان رو به افزایش است، ما همبستگی کامل خود را با مردم ایران در مبارزهٔ مشروعشان برای آزادیهای بنیادین و حقوق دموکراتیک اعلام میکنیم. از جامعهٔ بینالمللی میخواهیم اقدامات فوری و عملی برای جلوگیری از تلفات بیشتر و واداشتن ایران به پایبندی به تعهدات بینالمللی حقوق بشری خود انجام دهد، از جمله از طریق:
* آزادی فوری و بدون قید و شرط تمامی افرادی که بهدلیل کنشگری مسالمتآمیز یا بیان عقیده در ایران زندانی شدهاند، از جمله برندهٔ جایزهٔ صلح نوبل نرگس محمدی، و همچنین مدافعان حقوق بشر و حقوق زنان، فعالان جامعهٔ مدنی، روزنامهنگاران، وکلا، نویسندگان، هنرمندان، نمایندگان اقلیتهای دینی و قومی، مدافعان محیطزیست و حقوق کارگران، دانشجویان و همهٔ کسانی که بهدلیل اعمال حقوق بنیادین خود بازداشت شدهاند یا در معرض خطر قرار دارند.
* بازگرداندن فوری و کامل دسترسی آزاد و بدون محدودیت به اینترنت و خدمات مخابراتی و پایان دادن به خاموشیهای سراسری اطلاعاتی که گزارش خبری را سانسور میکند، سرکوب را تسهیل میسازد، انتقال اطلاعات حیاتی و نجاتبخش ــ از جمله برای کادر درمان ــ را مسدود میکند و مستندسازی نقض حقوق بشر را ناممکن میسازد.
* انجام تحقیقات مستقل، بیطرفانه و شفاف دربارهٔ کشتارها، شکنجه، استفادهٔ مرگبار از زور توسط نیروهای امنیتی، ناپدیدسازیهای قهری و دیگر نقضهای جدی حقوق بشر در جریان اعتراضهای کنونی، با هدف تضمین پاسخگویی مطابق با حقوق بینالملل.
هر ساعت تعلل، خطر از دست رفتن غیرقابل جبران جان انسانها و ارتکاب نقضهای فاحش حقوق بشر را افزایش میدهد. جامعهٔ بینالمللی باید فوراً برای حفاظت از زندانیان، تضمین امنیت و حقوق آنان و جلوگیری از نقضهای بیشتر بر اساس حقوق بینالملل اقدام کند.
این بیانیه توسط کمیتهٔ راهبری «ائتلاف آزادی نرگس » و به رهبری بنیاد نرگس، پن آمریکا، گزارشگران بدون مرز (RSF) و فرانتلاین دیفندرز سازماندهی شده است.
امضاکنندگان :فهرست سازمانها مطابق متن اصلی
Narges Foundation
Front Line Defenders
PEN America
Reporters Without Borders (RSF)
All Human Rights for All in Iran
Alliance des femmes pour la démocratie
Artists at Risk (AR)
ARC – Artists at Risk Connection
ARTICLE 19
Association for Human Rights of Azerbaijanis in Iran (ArcDH)
Baloch activists campaign
Center for Human Rights in Iran (CHRI)
Coalition For Women In Journalism
Committee to Protect Journalists (CPJ)
ECPM (Together against the death penalty)
End Gender Apartheid International Campaign
European Uyghur Institute
Fondation des Femmes
Haalvsh Human Rights Organization (Haalvsh)
HÁWAR.help
International Federation for Human Rights (FIDH)
Iran House (NGO)
Iran Justice
Irish PEN/PEN na hEireann
Kurdistan Human Rights Association-Geneva (KMMK-G)
Kurdpa Human Rights Organization
League for the Defence of Human Rights in Iran (LDDHI)
Middle East Matters
Neda d’Iran
Nobel Women’s Initiative (NWI)
PEN Austria
PEN Canada
PEN Denmark
PEN Flanders
PEN International
PEN Melbourne
PEN Netherlands
PEN Norway
PEN Sweden
Stop honor killings
Strategic Litigation Project, Atlantic Council
United for Iran
World Organisation Against Torture (OMCT)