پاکستان و قطر:
پیشرفت امیدوارکننده در مذاکرات ایران و آمریکا در سوئیس؛
از سازوکار لبنان تا نقشهراه
Mon 22 06 2026
یورونیوز : مذاکرات سطحبالای ایران و آمریکا در سوئیس برای دستیابی به توافقی دائمی بامداد دوشنبه به پایان رسید. دو طرف توافق کردند که مذاکرات کارشناسی در طول هفته ادامه یابد و همچنین یک «کارگروه رفع تنش» برای رسیدگی به درگیریهای لبنان تشکیل شود.
در بیانیه مشترک پاکستان و قطر به عنوان میانجیها آمده است که این کارگروه با مشارکت دولت لبنان فعالیت خواهد کرد و ماموریت آن «تضمین اجرای توقف عملیات نظامی در لبنان» خواهد بود. با این حال، هنوز مشخص نیست که این اقدام برای متوقف کردن درگیری میان حزبالله و اسرائیل کافی باشد یا خیر؛ اسرائیل همچنان بخشهایی از لبنان را در اشغال خود دارد و اصرار میکند برای حمله به نیروهایی که از لبنان به شمال اسرائیل حمله میکنند، باید آزادی عمل نظامی خود را حفظ کند.
آمریکا به طور رسمی واکنشی به توافق بر سر مذاکرات کارشناسی و تشکیل «کارگروه رفع تنش» نشان نداد، اما ایران از تلاشهای میانجیها تمجید کرد.
بنا به اعلام پاکستان و قطر دو طرف همچنین بر روی ساز و کاری برای تامین امنیت تنگه هرمز توافق کردهاند.
این مذاکرات آغاز یک روند دیپلماتیک ۶۰ روزه برای دستیابی به توافقی دائمی در راستای پایان دادن به جنگ ایران به شمار میرود، اما درگیریهای لبنان همچنان یکی از مهمترین موانع پیشروی مذاکرات است.
علاوه بر این ایران اعلام کرده که تنگه هرمز را بار دیگر بسته است اما آمریکا میگوید که تردد کشتیها از این تنگه همچنان ادامه دارد.
آغاز پرتنش مذاکرات
مذاکرات روز یکشنبه در سوئیس پس از آنکه تهران به تهدید دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا برای حمله مجدد و هشدار او به رئیسجمهوری ایران درباره اظهاراتش اعتراض کرد در فضایی پرتنش آغاز شد.
دونالد ترامپ در شبکههای اجتماعی نوشت: «ایران باید فورا نیروهای نیابتی خود در لبنان را که پول هنگفتی دریافت میکنند، از ایجاد دردسر بازدارد. اگر این کار را نکند، دوباره ایران را بسیار سخت هدف قرار خواهیم داد؛ حتی شدیدتر از هفته گذشته.»
این اظهارات که از طریق شبکههای اجتماعی و رسانهها مطرح شد، تلاشهای جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، و میانجیهای قطری و پاکستانی را برای حفظ حضور ایران در مذاکرات دشوارتر کرد.
محمدباقر قالیباف، رئیس هیات مذاکرهکننده ایران، در واکنش به سخنان دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «بهتر است در اظهارات خود دقت بیشتری کنند. نیروهای مسلح ما آمادهاند به شیوهای متفاوت به آنها پاسخ دهند. آنها میتوانند همچنان حرف بزنند، اما این ما هستیم که عمل میکنیم.»
با این حال، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران بعدا در شبکه ایکس نوشت: «میانجیگری خستگیناپذیر پاکستان و قطر، پیشرفت مهمی برای پایان دادن به جنگ لبنان به همراه داشته است.»
او افزود که نخستین «آزمون واقعی» مذاکرات این خواهد بود که آیا کارگروه رفع تنش خواهد توانست درگیریها در لبنان را متوقف کند یا خیر.
وزیر امور خارجه ایران همچنین از «رفع محاصره دریایی ایران، صدور معافیت تحریمی برای صادرات نفتی و پتروشیمی و آزادسازی برخی از داراییهای مسدودشده ایران و طرحی بزرگ برای بازسازی و توسعه کشور» سخن گفت.
جی دی ونس به همراه مذاکرهکنندگان آمریکایی، از جمله استیو ویتکاف و جرد کوشنر حدود ۸۰ دقیقه با محمد باقر قالیباف و عباس عراقچی دیدار کردند. در یکی از تصاویر منتشرشده از این نشست، جی دی ونس در حال کار با لپتاپ در کنار نخستوزیر قطر دیده میشود و جرد کوشنر نیز پشت سر او ایستاده است.
پس از پایان نشست، قطر و پاکستان اعلام کردند که مذاکرات فنی و کارشناسی تا پایان هفته در سوئیس ادامه خواهد یافت؛ مذاکراتی که هدفش فراهم کردن زمینه لازم برای بازگشت مقامات ارشد و امضای توافق نهایی است.
یک دیپلمات ارشد آمریکایی که در مذاکرات حضور داشت و نخواست نامش فاش شود، گفت گفتوگوهای روز یکشنبه شامل روشن شدن منظور ایران از اظهارات اخیرش درباره تنگه هرمز نیز بوده است.
به گفته او، مذاکرهکنندگان همچنین درباره «سازوکارهایی» برای باز نگه داشتن تنگه هرمز، اجرای آتشبس در جنوب لبنان و نیز مسائل مربوط به برنامه هستهای ایران گفتوگوهای مفصلی انجام دادند.
تمرکز ایران بر روی درگیری در لبنان است
مذاکرهکنندگان تنها ۶۰ روز فرصت دارند تا درباره جزئیات فنی توافقی به نتیجه برسند.
جی دی ونس در آغاز مذاکرات گفت: «پرسش این است که تا چه اندازه میتوانیم با همکاری یکدیگر پیش برویم؟ آیا میتوانیم فصل تازهای را آغاز کنیم؟»
او همچنین پرسید آیا امکان دارد این مذاکرات «روابط خاورمیانه را برای همیشه تغییر دهد؟»
هیات ایرانی پیش از آغاز مذاکرات، برخلاف طرف آمریکایی، با خبرنگاران غربی گفتگو نکرد.
دونالد ترامپ نیز در گفتوگویی تلفنی با شبکه فاکسنیوز هشدار داد رئیسجمهور ایران باید مراقب سخنان خود باشد و تهدید کرد که در صورت لزوم، کنترل ایران را در دست خواهد گرفت.
ایران به شکلی محتاطانه پا به مذاکرات گذاشته است زیرا تجربه مذاکرات هستهای با آمریکا طی یک سال گذشته دو بار با حملات نظامی متوقف شده است.
تفاهمنامه جنجالی؛ آینده کنترل تنگه هرمز در هالهای از ابهام
توافق جدید با انتقاد شدید گروهی از جمهوریخواهان آمریکا روبرو شده است. چهرههای تندرو حزب جمهوریخواه آن را با توافق هستهای دوران باراک اوباما، رئیسجمهوری پیشین مقایسه کردهاند؛ توافقی که دونالد ترامپ و جمهوریخواهان همواره مدعی بودهاند نتوانست برنامه هستهای ایران را متوقف کند.
بر اساس توافق جدید، کشتیهای تجاری میتوانند به مدت ۶۰ روز بدون پرداخت عوارض از تنگه هرمز عبور کنند، اما این توافق مانع از آن نمیشود که ایران در آینده برای عبور کشتیها عوارض تعیین کند.
دونالد ترامپ نیز روز شنبه تهدید کرد اگر ظرف ۶۰ روز توافق نهایی با ایران حاصل نشود، آمریکا خود برای عبور از تنگه هرمز عوارض وضع خواهد کرد و گفت این مبالغ در ازای «خدماتی است که آمریکا بهعنوان فرشته نگهبان کشورهای خاورمیانه ارائه میدهد.»
دولت ترامپ در تلاش است بازارهای جهانی را متقاعد کند که تاثیر جنگ بر قیمت نفت تنها موقتی بوده است.
جی دی ونس همچنین از ایران خواست متعهد شود که تنگه هرمز را باز نگه میدارد.
در همین حال، آتشبس جدید در لبنان که روز شنبه برقرار شده بود، ظاهرا همچنان پابرجاست و ارتش اسرائیل اعلام کرد از صبح دوشنبه محدودیتهای رفتوآمد ساکنان مناطق مرزی با لبنان را لغو خواهد کرد؛ اقدامی که نشانهای از آرامتر شدن اوضاع تلقی میشود.
با این حال، نه اسرائیل و نه حزبالله طرف توافق ایران و آمریکا نیستند. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، تأکید کرده است تا زمانی که هرگونه تهدید علیه اسرائیل از میان نرود، نیروهای این کشور در جنوب لبنان باقی خواهند ماند. حزبالله نیز اعلام کرده تا زمانی که اسرائیل به خروج از لبنان متعهد نشود، حملات خود را متوقف نخواهد کرد.
اختلاف بر سر برنامه هستهای ایران
توافق امضاشده میان دونالد ترامپ و مسعود پزشکیان، رئیسجمهوری ایران به تهران اجازه میدهد نفت خود را آزادانه صادر کند و راه را برای دسترسی ایران به میلیاردها دلار دارایی مسدودشده هموار میکند.
یکی از اعضای تیم مذاکرهکننده ایران به صدا و سیما گفت که درباره «پیشنویس معافیتهای موقت تحریمها برای نفت و فرآوردههای نفتی» توافق حاصل شده است.
همچنین بر اساس این توافق، ایران باید ذخایر اورانیوم غنیشده خود را رقیق کند.
با این حال مسعود پزشکیان روز یکشنبه اعلام کرد: «ما هرگز از حق غنیسازی اورانیوم عقبنشینی نخواهیم کرد و طرف مقابل نیز ناچار است این موضوع را بپذیرد.»