اولیور ایمهوف
جنگ اعصاب با تهران
ترامپ نیرویی عظیم را به خاورمیانه اعزام کرده است. اما ایران بیشانس نیست
Thu 26 02 2026
ایالات متحده خود را برای جنگی احتمالی علیه ایران آماده میکند. با این حال، ضعفهایی در سامانههای دفاع هوایی میتواند به مشکلی جدی تبدیل شود – بهویژه برای یکی از متحدان نزدیک آمریکا.
نویسنده: اولیور ایمهوف
۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۶
در آغاز آنچه «جنگ دوازدهروزه» میان اسرائیل و ایران در ژوئن گذشته نامیده شد، ابتدا تصاویر چشمگیری از آسمان شب بر فراز تلآویو و شهرهای دیگر دیده میشد: نورهایی که در آسمان میدرخشیدند نه از دنبالهدارها، بلکه از موشکهای ایرانی بودند که توسط سامانههای دفاع هوایی اسرائیل سرنگون میشدند.
در آغاز، اسرائیل توانست تا حدود ۹۰ درصد از پرتابههای ایرانی را رهگیری کند. اما در پایان جنگ گفته میشود که موشکهای پدافند هوایی این کشور و متحد نزدیکش، ایالات متحده آمریکا، رو به اتمام رفتند؛ مسئلهای که پیامدهایی برای ارتش و جمعیت غیرنظامی داشت. چندین ساختمان مسکونی تخریب شدند.
سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) از آغاز جنگ جنگ روسیه و اوکراین با کمبود موشکهای رهگیر مناسب روبهرو بوده است. ارتشهای این پیمان سالها با دشمنانی مواجه بودند که نیروی هوایی قابل توجه یا برنامههای موشکی پیشرفته نداشتند؛ به همین دلیل شرکتهای تسلیحاتی در آمریکا و اروپا تولید خود را کاهش داده بودند. حتی اسرائیل که در محیطی بسیار دشوارتر فعالیت میکند نیز به اندازهٔ کافی موشک تولید نمیکند.
دفاع موشکی پرهزینه
رهگیری موشکهای بالستیک بهویژه بسیار پرهزینه است. به همین دلیل برخی نظامیان ترجیح میدهند به جای دفاع، بر بازدارندگی تکیه کنند: یعنی خودشان از موشکهای بالستیک یا موشکهای کروز استفاده کنند تا سناریوی تهدید متقابل ایجاد شود.
بهای هر موشک رهگیر اسرائیلی از نوع Arrow-3 حدود سه میلیون یورو است. موشک آمریکایی SM-3 که پیشتر علیه جنبش حوثیها و در جنگ دوازدهروزه به کار رفته بود، بسته به مدل حتی تا ۲۴ میلیون یورو قیمت دارد. این رقم احتمالاً بهمراتب بیشتر از قیمت یک موشک بالستیک ایرانی است که بسته به مدل حدود یک میلیون یورو برآورد میشود.
نهتنها جنگ دوازدهروزه، بلکه عملیات هوایی و دریایی آمریکا علیه حوثیها در یمن نیز ذخایر موشکی واشنگتن را کاهش داده است. در مأموریت یمن، آمریکاییها احتمالاً حدود ۲۰۰ موشک از نوع SM-2 و SM-6 شلیک کردند؛ موشکهایی که همراه با سامانهٔ THAAD (سامانهٔ دفاع ارتفاع بالای پایانهای) از پیشرفتهترین تجهیزات زرادخانهٔ واشنگتن به شمار میروند و قادرند حتی مدرنترین موشکهای بالستیک را رهگیری کنند.
پنتاگون سالانه تنها حدود ۱۰۰ موشک از نوع SM-6 خریداری میکند. وضعیت در مورد THAAD حتی بدتر است. از این سامانه نسبتاً جدید در جنگ دوازدهروزه ظاهراً حدود ۲۰ درصد کل ذخایر موشکی مصرف شد.
برای اسرائیل و همچنین برای آمریکاییها، کمبود این موشکها در صورت وقوع جنگی طولانی با ایران میتواند به مشکلی جدی تبدیل شود. گفته میشود ایران پیش از جنگ سال گذشته حدود ۲۰۰۰ موشک بالستیک در اختیار داشته است. از این تعداد احتمالاً حدود ۵۰۰ موشک شلیک شدهاند. مشخص نیست اسرائیل چه تعداد را نابود کرده است؛ اما احتمالاً هنوز موشکهای کافی برای هدف قرار دادن شهرهای اسرائیل یا پایگاههای آمریکایی در منطقه وجود دارد.
نگرانیها در پنتاگون
در این میان گزینههای تازهای نیز پیش روی تهران قرار دارد. واحدهای آمریکایی بسیار نزدیکتر به ایران مستقرند تا به اسرائیل؛ بنابراین رژیم ایران میتواند حتی از موشکهایی استفاده کند که برد آنها پیشتر برای رسیدن به اسرائیل کافی نبود. همچنین میتواند موشکهای ضدکشتی علیه نیروی دریایی آمریکا به کار گیرد.
ایران اگرچه موشکهای بالستیک خود را تولید میکند، اما اخیراً در چین نیز دربارهٔ تسلیحات دوربردتر پرسوجو کرده است. بنا بر تحقیقی از خبرگزاری رویترز، تهران در آستانهٔ خرید موشکهایی از نوع CM-302 از پکن قرار دارد. این مدل نسخهٔ صادراتی موشک YJ-12 است که برد آن حدود ۲۹۰ کیلومتر تخمین زده میشود. برخلاف مدلهای ایرانی، این موشک میتواند با سرعت مافوق صوت پرواز کند و بنابراین رهگیری آن برای سامانههای دفاعی کشتیهای آمریکایی دشوارتر است.
با این حال اگر چین این موشکها را بفروشد، عملاً تحریم تسلیحاتی سازمان ملل علیه ایران را نقض خواهد کرد.
در پنتاگون ظاهراً در حال حاضر هنوز تردیدهایی دربارهٔ حملهٔ احتمالی به ایران وجود دارد. روزنامهٔ واشینگتن پست گزارش داده است که رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح آمریکا، دن کین، نگرانیهای خود را در این باره به دونالد ترامپ منتقل کرده است. ظاهراً کین در حال حاضر نسبت به عملیات احتمالی علیه ایران موضعی انتقادی دارد و یکی از دلایل آن را کمبود موشکهای پدافند هوایی عنوان کرده است.
اگر ایالات متحده تصمیم به اقدام نظامی بگیرد، احتمالاً تلاش خواهد کرد هرچه سریعتر زرادخانهٔ موشکی ایران را کاهش دهد. تهران از ضعف پدافند هوایی خود آگاه است و به همین دلیل بر دفاع غیرفعال تکیه میکند. انبارهای موشکی رژیم بهطور غیرمتمرکز در سراسر کشور پراکنده شدهاند و اغلب در اعماق کوهها قرار دارند. بنابراین برای نابود کردن آنها آمریکاییها ناچار خواهند بود از بمبها یا موشکهای نفوذگر در پناهگاهها (bunker-buster) استفاده کنند؛ تسلیحاتی که خود نیز بسیار پرهزینهاند.
به نقل از سایت اشپیگل آنلاین
|
|