سيد مصطفی تاج زاده:

زنگ خطر به صدا در آمده است

جناح​ها موازنه​ مثبت برقرار کنند

منفعل کردن مردم يعنی خدمت مستقيم به آمريکا

 

 

سيدمصطفی تاج​زاده، عضو شورای مرکزی سازمان مجاهدين انقلاب اسلامی ايران و جبهه​ی مشارکت ايران اسلامی در گفت​وگو با خبرنگار سياسی خبرگزاری دانشجويان ايران (ايسنا)، پيشنهاد کرد که با توجه به شرايط داخلی و خارجی، جناح​های سياسی کشور در يک ديالوگ صحيح، موازنه​ی مثبت برقرار کنند.

تاج​زاده درباره​ی تاثيرات تحولات اخير منطقه و نتيجه​ی انتخابات شوراها بر رويکرد گروههای سياسی و استراتژی آنها گفت: ۲۰ روز قبل از سال جديد، انتخابات شوراها برگزار شد. مشارکت مردم در مجموع قابل قبول بود اما عدم مشارکت وسيع مردم در شهرهای بزرگ، به شدت نگران​کننده بود. اين مساله زنگ خطر را برای ما به صدا درآورده است، زيرا با اينکه اين انتخابات آزاد بود ولی مردم شرکت نکردند. اگر صلاحيت نامزدهای برخی از گروهها رد شده بود يا انتخابات را تحريم کرده بودند، می​گفتيم که مردم به ندای اين جريان​ها رای مثبت دادند و پای صندوق نرفتند در حالی که همه​ی گروههای سياسی حاضر بودند، اما مردم شرکت نکردند، اين مساله بيانگر کاهش شديد مشروعيت مردمی و سياسی است.

وی افزود: از طرف ديگر ۲۰ روز بعد از سال جديد، رژيم صدام سقوط کرد و اين نشان می​دهد که در حال حاضر، در منطقه​ی ما اگر رژيم​هايی بخواهند مستقل از آمريکا عمل کنند، به هيچ وجه نمی​توانند روی بقای خود حساب کنند، مگر اينکه مردم را پشت سر خود داشته باشند، به عبارت ديگر، تنها سر دادن شعارهای ضدآمريکايی و ضداسرائيلی در حال حاضر کافی نيست. شايد زمانی شعار مبارزه با اسرائيل يا آمريکا برای اينکه يک رژيم را روی پای خود نگه دارد، کافی بود؛ آن شرايط عمدتا ناشی از نظام دو قطبی جهان بود، اما حالا که نظام تک قطبی شده و آمريکا بعد از واقعه​ی ۱۱ سپتامبر مصمم است که کار را تمام و سلطه​اش را در سراسر جهان و به ويژه در منطقه​ی ثروتمند و حساس خاورميانه کامل کند، اين امر کافی نيست. بنابراين درسی که ما از سقوط رژيم فاشيستی بعث عراق می​گيريم اين است که در شرايط کنونی اگر رژيمی بخواهد مستقل باشد، هيچ راهی ندارد جز اين که دموکراتيک باشد. در غير اين​صورت، آمريکا با شعار آزادی و دموکراسی می​آيد و رژيم​های مستبد را حتی اگر مستقل باشند سرنگون می​کند، زيرا کشورها از اصل حضور آمريکا برای سرنگونی رژيم​های استبدادی حمايت می​کنند يا حداقل بی​تفاوت هستند، البته بعد از سقوط، مردم حضور بيگانه را در کشورشان در درازمدت تحمل نخواهند کرد، بنابراين، اگر تا به حال دموکراسی، توسعه​ی سياسی و آزادی، برنامه​ی اصلاح​طلبان بود، به نظرم از اين به بعد نه به دليل اينکه اکثريت مردم به آن رای داده​اند، بلکه چون اين استراتژی می​تواند استقلال، تماميت ارضی و امنيت ملی ما را حفظ کند، بايد توسط همه​ی ارکان حکومت، حتی محافظه​کاران تبليغ شود.

عضو سازمان مجاهدين انقلاب اسلامی درباره​ی تغييراتی که در استراتژی احزاب پيش​بينی می​کند افزود: به دليل اينکه هم استقلال، هم امنيت ملی و هم شايد تماميت ارضی ما مورد تهديد واقع شده، طبيعی است ملاک​های همکاری گروه​های سياسی با گذشته​ که اينها در خطر نبود، تفاوت خواهد کرد. به نظرم اکنون معيار همکاری نيروهای سياسی اين است که هر کس حاضر باشد در چارچوب قانون اساسی، از استقلال، تماميت ارضی و امنيت ملی کشور دفاع کند، بايد جزو نيروهای انقلاب و نظام تلقی شود؛ ولو انتقاداتی داشته باشد.

وی تاکيد کرد: بايد از حضور همه​ی نيروها استقبال کرد؛ در همه جای دنيا هم رسم است به ميزانی که خطر جدی​تر است، دايره​ی همکاری​ها هم به همان ميزان گسترش پيدا می​کند و نيروهای جديدی را وارد می​کنند که در شرايط عادی شايد همديگر را قبول نداشته باشند. بنابراين، در زمان تهديد، حکومت برای اينکه نشان دهد خطر را جدی گرفته بايد دايره​ی همکاری نيروها را گسترش دهد در غير اين صورت، يا تهديد را جدی نگرفته و متوجه نيست که در سطح جهان و منطقه چه می​گذرد يا اين​که بخش​هايی درصددند در سازش با آمريکا، الگوی سازش در بيرون و سرکوب در درون را دنبال کنند. لذا هيچ راهی نداريم جز گسترش همکاری​ها بين همه​ی نيروها چه در داخل و چه در خارج از ايران که به استقلال​ و تماميت ارضی کشور وفادارند و از نقش بيگانگان در سياست خارجی و احيانا تحميل جنگ به ايران نگران هستند؛ آنها بايد با اين همکاری، خطر را رفع کنند و در درون مرزها به رقابت بپردازند.

به نحو بهتر هر نيرويی که گسترش همکاری​ها را در زمان تهديد نپذيرد، علی​القاعده يا به فکر سرکوب است و خطر را نفهميده. در بين نيروهای سياسی هم نپذيرفتن گسترش همکاری​ها به اين معناست که يا متوجه خطر نيستند يا متوجه خطر هستند اما فکر می​کنند که تغييرات داخلی بايد با همکاری کشور خارجی صورت بگيرد، لذا از تهديد دولت آمريکا استقبال می​کنند؛ مانند استقبال خيلی از فعالان سياسی وقت از فشار دموکرات​ها بر شاه برای باز کردن فضای سياسی.

تاج​زاده ادامه داد: در هر حال به دليل اينکه نتيجه​ی انتخابات شوراها، نشان​دهنده​ی بحران مشروعيت در کل احزاب و جريان​های سياسی است، هيچ راهی نداريم جز آن​که همه​ی جناح​ها، جلب رضايت مردم را به عنوان اصل اساسی و استراتژيک بپذيرند و با تجديدنظر در استراتژی خود، اعتماد مردم را بيش از پيش جلب کنند، برای اينکه در اين انتخابات، در واقع هيچ پيروزی نداشتيم؛ البته اصلاح​طلبان در شهرهای بزرگ شکست خوردند، چون ۸۵ درصد از مردم رای ندادند.

وی گفت: اصلاح​طلبان و محافظه​کاران هر کدام به يک نکته کم​توجه بودند. اصلاح​طلبان تصور می​کردند مردم به هيچ​وجه به سمت محافظه​کاران ميل پيدا نخواهند کرد ولی روی قدرت تخريبی آنها کم حساب کرده بودند؛ به نظرم محافظه​کاران توان اين را داشتند که درصد عظيمی از مردم را نااميد و نگاه​ها را از داخل به خارج از کشور منتقل کنند، هم​چنانکه در عرصه​ی مطبوعات و رسانه​های تصويری اين کار را کردند.

به نظر می​رسد در يک حرکت اصلاح​طلبانه، بر خلاف يک حرکت انقلابی، اگر بخش​های مهمی از نظام، همکاری نکند، مردم از اصلاحات درونی نااميد می​شوند. در حرکت انقلابی، اگر طرف مقابل همکاری نکند، می​تواند به گسترش فضا و فراهم شدن بهتر شرايط برای انقلاب کمک کند، اما حرکت ما حرکت انقلابی نيست.

خطای محافظه​کاران هم اين بود که فکر می​کردند با منفعل​کردن اکثريت و تخريب حرکت اصلاحی، خودشان می​توانند مجددا به صحنه بيايند و قدرت بگيرند؛ شايد در شرايط عادی برای کشوری که همه​ی نهادهايش تثبيت شده است، اين طرح جواب می​داد اما در شرايط تهديد، به هيچ​وجه انفعال نيروهای سياسی و مردم، به نفع نظامی که می​خواهد مستقل بماند نيست.

عضو جبهه​ی مشارکت اظهار داشت: به علاوه بسياری از نيروهای اپوزيسيون تصور می​کردند که با نااميدی مردم از اصلاح​طلبان، آنان آرای ميليونی را درو خواهند کرد که ديدند چنين نشد. فکر می​کنم با توجه به شرايط به​وجود آمده، جناح راست بايد دست از تخريب و لج​بازی با اصلاحات بردارد و همکاری کند تا کارها پيش برود؛ جناح اصلاحات و اپوزيسيون قانونی هم توجه کنند که رای ندادن مردم به محافظه​کاران، به اين معنا نيست که آنها قدرت نااميد کردن مردم را ندارند، بنابراين با يک ديالوگ صحيح بين طرفين، به جای اين که موازنه​ی منفی برقرار کنند، موازنه​ی مثبت برقرار کنند؛ به نظرم، موازنه​ی مثبت هم فقط در چارچوب پذيرش رای مردم و حاکميت قانون معنی دارد. به اين ترتيب، جناح​ها نشان خواهند داد که بيش از منافع خودشان، به منافع ملی و حاکميت مردم توجه دارند.

وی در ادامه درباره​ی راههای برقراری موازنه​ی مثبت تصريح کرد: موازنه​ی مثبت يعنی تاکيد بر اشترکات و همکاری همه​ی جناح​ها از بعد اقليت يا اکثريت در حفظ استقلال، تماميت ارضی، امنيت ملی و پيشرفت کشور. از طرف ديگر، تضمين حقوق اقليت تا بتواند مجددا به اکثريت تبديل شود. به عبارت بهتر طرفين نه تنها طرح​های همديگر را در جاهايی که قدرت دارند، خنثی نکنند، بلکه اجازه دهند هر جناحی طرح خود را پيش برد تا مردم از حاصل اين طرح​ها استفاده کنند. يعنی اگر اصلاح​طلبان نهاد "الف" را در اختيار دارند و آن طرف نهاد "ب" را، کسانی که در نهاد "ب" هستند، اجازه بدهند اصلاح​طلبان در نهاد "الف" پروژه​هايشان را در اجرا کنند. عکس آن هم صادق است. نتيجه​ اين خواهد شد که در يک رقابت گسترده برای جلب اعتماد عمومی، توانسته​ايم دو پروژه​ی مثبت را اجرا کنيم. اما آنچه در جامعه​ی ما عملا اتفاق افتاد اين است که طرفين سعی کردند به دليل سوء ظن​های زيادی که بين آنها ايجاد شده بود، کارهای طرف مقابل را خنثی کنند. البته به دليل اينکه اصلاح​طلبان قوا​ی مققنه و مجريه را در اختيار داشتند، خنثی کردن اقدام مثبت آنها يعنی جلوگيری از پيشرفت همه يا درصد عظيمی از کارها. اما موازنه​ی مثبت يعنی اين که اگر دولت شعار توسعه​ی همه جانبه داده که بخشی از آن توسعه​ی سياسی است، آن طرف، مطبوعات و انتخابات آزاد، عدم دخالت در حريم خصوصی مردم را تضمين کند و سخت​گيريهای بی​جا و رفتارهای غيرقانونی را ترک کند و با شهروندان به گونه​ای برخورد کند که در مجموع از زندگی در جمهوری اسلامی، ولو با مشکلاتی که مواجه هستند، احساس رضايت کنند.

اصلاح​طلبان هم بايد فضايی ايجاد کنند که محافظه​کاران هم احساس کنند که می​توانند حرف​های خود را بزنند، ديدگاه​هايشان را مطرح و اکثريت را نقد کنند تا جامعه در مقابل پيشنهادها و نظريات آنها به تدريج اقبال کند. البته من ادعا می​کنم، رفتار اصلاح​طلبان مدنی​ بوده، به گونه​ای که تقريبا هيچ محافظه​کاری نمی​تواند ادعا کند که حقوق سياسی، اجتماعی و مدنی او ناديده گرفته يا نقض شده است و حداکثر گله آنها اين است که می​گويند چرا از ما در برخی از زمينه​ها استفاده​ی بيشتری نشده است.

تاج​زاده در ادامه​ گفت: وظيفه​ی حکومت در وهله​ی اول اين است که اجازه​ی سوءاستفاده از نهادهای قدرت را به هيچ​کس و جريانی ندهد. اگر اين اتفاق بيفتد، شرط لازم برای آزادی و استفاده از حقوق فراهم شده است. از طرف ديگر ممکن است که يک نويسنده يا يک روزنامه مطلبی بنويسد که با حق سازگار نبوده و يا آن مطلب موجب خدشه​دار شدن عواطف عمومی شود؛ هيچ​کس از اين کار دفاع نمی​کند اما اين خود نبايد باعث شود اصل آزادی​های سياسی و مطبوعاتی مورد تهديد واقع شود. حداکثر گله​ای که منتقدان می​توانند بکنند اين است که بعضی​ از اين آزادی​ها سوءاستفاده کرده​اند.

وی ابراز عقيده کرد: من معتقدم اگر برخورد قوه​ی قضاييه منطقی بود هيچ​کس از تخلف دفاع نمی​کرد اما چون احساس عمومی اين است که به بهانه​ی تخلف، با آزادی​ها مقابله می​شود، هيچ​کس حاضر نيست حتی بعضی تخلفات را علنی محکوم کند، چون به مجازات غيرعادلانه​ی کسانی که احيانا خطايی صورت داده​اند منجر می​شود.

در مورد نهادهايی که مانع جدی از سوی محافظه​کاران نداشتند يا مستقل از آنها بودند، بايد بگويم وقتی فضا غيرطبيعی باشد، نمی​توانيد درباره​ی عملکرد اجرايی​ نهادها، مستقل از اين فضا قضاوت کنيد. وقتی همه​ی فکر و ذکر اصلاح​طلبان اين است که هر لحظه ممکن است با مشکل جدی مواجه شوند، اکثر انرژی آنها متوجه خنثی کردن توطئه​ها می​شود، ديگر توانی برايشان باقی نمی​ماند که به مسائل آن​چنان که بايد رسيدگی کنند. اصلاح​طلبان می​گفتند اجازه بدهيد کارها پيش برود تا مردم خود قضاوت کنند. مطمئن باشيد در آن صورت اگر دولت يا مجلس يا ديگر نهادها ضعيف عمل می​کردند، مردم در دوره​ی بعدی به آنها رای نمی​دادند، ببينيد! در دولت قبل، آقای هاشمی نمی​تواند گله​ی جدی داشته باشد که «در کار من کارشکنی شد» حداکثر می​تواند بگويد که «سلام» تنها روزنامه​ی منتقد دولت، موارد غيرمنصفانه​ای در مورد دولت نوشت. بنابراين مردم می​توانند در مورد عملکرد او نظر بدهند اما دولتی که در دورانش قتل​های زنجيره​ای صورت می​گيرد، توريست​هايی را که دعوت می​کند مورد تهاجم واقع می​شوند، صدا و سيما که موضعش عليه دولت کاملا روشن است، مطبوعات که مديرانشان هر لحظه از برخورد واهمه دارند، طرح​هايش در شورای نگهبان رد می​شود و مديرانش دائم به دادگاه احضار می​شوند، طبيعتا نمی​توان حکم داد که چرا آن​چنان که بايد و شايد نتوانستند پاسخگوی مردم باشند. البته اگر اصلاحات، سازماندهی روشن و برنامه​ی دقيق زمانی داشت، شايد می​توانست علی​رغم اين مشکلات، گام​های بيشتری بردارد.

وی در ادامه در رابطه با اين عقيده که مگر اصلاحات مورد نظر، بسته به يک يا چند نفر است که در صورت بروز مشکل برای آنها، مثلا اصلاحات ساختار اداری يا موارد ديگر حداقل با ظرفيت بيشتری انجام نشود و همان​طور که می​گوييد بيشتر توان آنها صرف مسائل سياسی ​شود، اظهار کرد: اصلاحات اداری، مستلزم عزم ملی است. هر دولتی که سر کار می​آيد، اگر بخواهد فقط نظام بوروکراتيک کشور را درست کند، با عظيم​ترين غول درافتاده است. دولت نمی​تواند همزمان در شش جبهه مقابله کند و انتظار داشته باشی غول بوروکراسی را هم از پا دربياورد. از طرف ديگر کدام حکومتی بدون آزادی اجتماعی و سياسی توانسته با فساد مقابله کند که ما دومی​اش باشيم؟ نمی​توان آزادی مطبوعات نداد و گفت ما می​توانيم با نظارت​های حکومتی با فساد در حکومت مقابله کنيم!

وی تاکيد کرد: تا وقتی نظارت عمومی نباشد، از بالا می​توان با هر کسی تبانی کرد و به همان دليلی که امکان سوءاستفاده هست، به همان دليل امکان سرپوش گذاشتن بر آن نيز هست. البته وقتی يک نظام،​ آزادی مطبوعات می​دهد، احتمال سوءاستفاده وجود دارد؛ مانند اسکناس تقلبی . اما هيچ نظامی به علت امکان سوءاستفاده، استفاده از اسکناس را ممنوع نمی​کند.

عضو سازمان مجاهدين انقلاب اسلامی در ادامه درباره​ی اين​که در استراتژی جديد حاميان دولت تا چه اندازه به اصلاح روش فعلی توجه شده است، گفت: فساد اداری واقعا برای مردم مساله​ساز است اما فساد اداری از زمان ايجاد بوروکراسی اداری بوده و در کدام دوره نبوده است؟ اما علی​رغم وجود فساد اداری، دوره​هايی بوده که مردم با تمام توان از حکومت حمايت کرده​اند. دوره​هايی هم بوده که شهروندان با بروز يک مشکل از صدر تا ذيل نظام، انتقاد کرده​اند. بنابراين نمی​توان گفت چون فساد اداری هست، مردم دلسرد شده​اند. در سال ۷۶ هم فساد اداری بود. در سال ۸۰ هم که دوباره آقای خاتمی حتی ۲ ميليون رای بيشتر آورد، قطعا فساد اداری بود اما چرا مردم بيشتر رای دادند؟ برای اين​که مردم می​دانند مشکلات فراوانی در جامعه​ی ما هست ولی اگر احساس کنند که رای آنها می​تواند اين مشکلات را يکی پس از ديگری برطرف کند، اميدوار می​شوند که مثلا پس از ۱۰ سال دولت می​تواند فساد ادرای را مهار کند.

وی گفت: ببينيد يکی از نهادهای بزرگی که در آن فساد اداری وجود داشت، شهرداری بود که راه​حل ما تشکيل شوراها بود. با شکل​گيری شوراها جلوی فساد در شهرداری​های شهرستان​های کوچک به طور قاطع گرفته شد و در شهرهای بزرگ هم محدود شد. بنابراين عقيده​ام اين نيست که اصلاح​طلبان ضعف نداشتند. اگر منظور اين است که چرا انتقاد نمی​شود، خوشبختانه در اين دوره انتقاد از اصلاح​طلبان کاری رايج بوده است و انتقادی نبوده که از اصلاح​طلبان نشده باشد. آنها آمريکايی، خائن، ضدامنيت ملی، فاسد و دزد خوانده شدند . نگرانی من اين است که به دليل مجموعه​ی عملکرد، مردم احساس کنند اصلاح​پذيری نظام ممکن نيست.

تاج​زاده درباره​ی راه​حل جبهه​ی دوم خرداد در استراتژی جديدش برای عملی کردن برنامه​ها توضيح داد: اگر بتوانيم يک کار را انجام دهيم موفق بوده​ايم و آن اين است که رابطه​ی مستقيم بين پايگاه اجتماعی و مطالبات اجتماعی با قدرت سياسی ايجاد شود. اگر اين​طور شود، جنبش اصلاح​طلبی پيروز شده حتی اگر اصلاح​طلبان رای نياوردند، به عبارت ديگر، مردم بتوانند از طريق صندوق رای خواسته​هايشان را اعمال کنند چرا که اگر خدای ناکرده مردم از صندوق​های رای نااميد شوند، پروژه​ی اصلاح​پذير بودن نظام به شکست انجاميده است. بنابراين ما حداکثر تلاشمان را می​کنيم. حتی اگر قرار باشد عميق​ترين تغييرات صورت بگيرد، در چارچوب قانون اساسی به وجه مسالمت​آميز، بدون تنش و از طريق صندوق رای، بايد صورت بگيرد. حتی اگر قانون اساسی هم بخواهد تغيير پيدا کند، که البته به نظرم تغيير بنيادی نياز نداريم، بايد به صورت مسالمت​آميز انجام بگيرد.

وی هم​چنين درباره​ی برخی از نظرات جديد بعضی از حاميان دولت مبنی براين​که حتی در سال ۷۶ از پوپوليسم و تهيج مردم استفاده شده است و اين​که آيا راه ديگری برگزيده شده يا قرار است همان شيوه ادامه پيدا کند، گفت:

امروز نه خطر راست و نه حتی خطر تهديد خارجی ديگر نمی​تواند مردم را به صورت انبوه پای صندوق رای بياورد اما در گذشته اين امکان به دلايل مختلف وجود داشت. امروز مردم قدر و قيمت رايشان را دانسته​اند و فقط با ارايه​ی راهکارها و تضمين عملی کردن آنها می​توان مردم را به رای​دادن تشويق کرد.

بنابراين اگر بخواهيم موفق شويم، بايد استراتژی مقامات عالی و جناح​ها اين باشد که در انتخابات مجلس، ۳۵ ميليون نفر به پای صندوق رای بيايند و کسانی که می​آيند، احساس کنند اگر به جريانی و فردی رای می​دهند، امکان تحقق آرمان​هايشان بعد از انتخاب کردن آنها وجود دارد. اگر اين اتفاق بيفتد، خطر جدی جامعه​ی ما را تهديد نمی​کند اما در غير اين صورت، ما ديگر آن قدرت بسيج​کنندگی گذشته را نداريم. جناح محافظه​کارهم اگر فکر کند که با منفعل کردن مردم می​تواند جامعه را اداره کند، به​جز اين​که زمينه فراهم کند که آمريکا از کشور ما امتيازهای بسيار بزرگی بگيرد، بدون اين​که امتيازی به کشور ما بدهد، هيچ راه ديگری نرفته است. منفعل کردن مردم يعنی خدمت مستقيم به آمريکا.