گفتگو با مهندس محمود تجلی مهر، مهندس مخابرات در آلمان

در باره فيلتر کردن سايتهای اينترنتی در ايران

مصاحبه کننده: کيواندخت قهاری

 

حکومت ايران به دنبال بستن روزنامه​های مستقل در تدارک کنترل اينترنت نيز هست. مدتی است که موضوع فيلتر کردن سايتهای اينترنتی جدی تر از گذشته در ايران مطرح می شود. از جمله اينکه معاون وزير پست و تلگراف مسعود داوری ​نژاد در مصاحبه​ای از تمهيدات تازه برای اعمال سانسور در بهره ​گيری از اينترنت خبر داد.

 

صدای آلمان: آقای مهندس محمود تجلی مهر، از شما به عنوان متخصص خواهش می کنم به زبان غيرتخصصی برای ما توضيح بدهيد که فيلتر کردن سايتهای اينترنتی يعنی چه؟

محمود تجلی مهر: ببينيد، فيلتر کردن در سايتهای اينترنتی به اين معنی است که از دسترسی کاربران اينترنتی به سايتهای خاصی، آدرسهای خاصی جلوگيری شود. و به اين صورت است که اگر شما آدرسهای خاصی را تايپ می کنيد، اين در مسيری که طی می شود، در جاهای خاصی جلوی اين آدرس گرفته شود.

 

صدای آلمان: اين کار به چه صورت انجام می گيرد؟

محمود تجلی مهر: عمدتا دو روش وجود دارد برای اين کار. يکی تهيه ليستهايی است از آدرسهايی که در واقع مورد نظر نيست که کاربران ببينند. بعد، و سيستمهايی در مسير، حالا در ASP يا يک جايی در اينترنت جلوگيری از اين کار می کنند. يعنی با توجه به آن ليستها اگر آدرسی در آن ليست باشد، جلوی دسترسی کاربر به آن صفحه، به آن اطلاعات را می گيرند.

روش ديگری که وجود دارد، روش نرم افزاری است. نرم افزارهايی وجود دارند که اينها می آيند محتوای سايتهای مختلف را، هر سايتی، ارزيابی می کنند با توجه به روشهای خاصی. يک روش ارزيابی متنهای در آن صفحات است. يک روشهايی که خيلی پيچيده تر است، ارزيابی حتی تصاوير در آن صفحات است، که با توجه به آنها تصميم می گيرند که آن سايت را اجازه بدهند که کاربر نگاه بکند يا اجازه ندهند. که اين بسيار بسيار پيچيده تر است. عمدتا اين دو روش هستند که استفاده می شوند.

 

صدای آلمان: آقای تجلی مهر، دولت ايران می خواهد سايتهايی را فيلتر بکند. آيا اين از نظر تکنيکی و بودجه امکان پذير است؟

محمود تجلی مهر: اين امکان پذير هست، از نظر تکنيکی و از نظر بودجه. منتها با توجه به هزينه بسيار زيادی که دارد، با توجه به تجربه ای هم که وجود دارد در دنيا در اين رابطه، دستاوردهای آن زياد چشم گير نيست. قبل از ايران از چندين سال پيش اين مسئله در کشورهای ديگر مطرح شد. کشورهايی مثل سنگاپور برای دسترسی مردم به سايتهای اپوزيسيونی مشکل داشتند، کشورهايی مشکلات فرهنگی داشتند، آلمان مشکل با سايتهای فاشيستی و نازيستی داشت، خيلی ها مشکل با سايتهای پورنوگرافيک دارند، و روشهايی را هم به کار بردند، ولی عمدتا اين روشها نتيجه چشم گير نداد، با توجه به بودجه و هزينه سنگينی که برای اين کارها گذاشتند.

 

صدای آلمان: در دنيای کامپيوتر و اينترنت ديده ايم که هر کنترلی برقرار شده، فورا تمهيدی برای مقابله با آن هم ابداع کرده اند. فکر می کنيد که اعمال سانسور موثر است و کسانی نيستند که اين سد سانسور را بشکنند؟

محمود تجلی مهر: ببينيد، تا به حال به اين صورت بوده که واقعا همين طور است. يعنی هر تمهيدی صورت بگيرد برای اعمال سانسور در اينترنت بلافاصله راه حل اش هم، در واقع راه مقابله با آن هم طراحی خواهد شد. اين يک مقدار هم به خاطر طبيعت خود اينترنت است. اينترنت طوری طراحی شده که، به قول بنيان گذاران اصلی اش در سی سال پيش، می گفتند که بايد جوری باشد که اگر بمب اتمی هم منفجر شود، اينترنت کارش را ادامه بدهد. واقعا هم همين طور است. اگر بخشهايی از اينترنت بلوکه شود به طريقی، اين به صورتی است که اين بخشها را می شود دور زد. حال با توجه به اين مسئله، مسئله فيلتر کردن و سانسور و اينها، اين در نهايت به آنجا خواهد رسيد که راه حلهای اش هم به وجود خواهد آمد. يک روشهايی هم وجود دارد که اين دو موردی را که من توضيح دادم، چگونه اينها را می توان دور زد.

در مجموع به اين صورت خواهد بود، يعنی من فکر می کنم که اعمال سانسور فقط به عنوان يک ابزار نتيجه مطلوبی نخواهد داد. ما در ايران هم اين تجربه را داشته ايم که اين مسئله معمولا نتيجه نمی دهد و يک نوع مقابله را به وجود می آورد. کما اينکه در رابطه با مسئله ويدئو اين بحث را داشتيم در ايران، در رابطه با مسئله آنتنهای ماهواره ها همين بحث را داشتيم. اين هم به اين صورت خواهد بود. من فکر می کنم که اگر کار فرهنگی بشود روی کل جامعه نتيجه بهتری گرفته خواهد شد، با توجه به آن بودجه و هزينه و نيروی انسانی ای که بايد صرف شود برای اين کار، من فکر می کنم کار فرهنگی نتيجه بهتری بدهد.

 

صدای آلمان: آقای مهندس تجلی مهر، از شما برای توضيحاتی که داديد بسيار سپاسگزارم.

محمود تجلی مهر: خواهش می کنم.