زيباکلام:

پاسخگو بودن حکومت از شروط تحقق دموکراسی است

سرچشمه مشروعيت حکومت، فقط رأی مردم است.

 

به گزارش ايسنا، دکتر صادق زيبا کلام، استاد دانشکده حقوق و علوم سياسی دانشگاه تهران که در جمع دانشجويان دانشگاه فردوسی مشهد سخن می​گفت، با بيان اين مطلب افزود: اولين و بنيادی​ترين اصل و رکن دموکراسی آن است که مردم حق عزل و نصب در حکومت را داشته باشند. به عبارت ديگر، مشروعيت حکومت دموکراسی تنها از صندوق رأی بيرون می​آيد .

وی با بيان اينکه حکومت در دموکراسی دارای اختيارات مطلق نيست و قدرت حکومت محدود به قانون است، افزود:

پاسخگو بودن حکومت، سومين شرط تحقق دموکراسی است. حکومت دموکراسی عليرغم اينکه توسط مردم انتخاب شده و حدود قدرتش در قانون مشخص شده، باز هم بايد در برابر تمام سياستهای خود به مردم پاسخگو باشد. اين پاسخگويی در واقع بايد به مجلس باشد زيرا اعضای مجلس، امين ملت و نمايندگان مردمند که به اعتبار رأی مردم قادرند درباره حکومت تصميم​ بگيرند.

زيباکلام تأکيد کرد: شأن مجلس فقط قانونگذاری نيست، بلکه کار اصلی مجلس، پاسخگويی است. حکومت رسما بايد به مجلس پاسخگو باشد. در کنار مجلس، نهادهای مدنی مانند مطبوعات و رسانه​های جمعی به عنوان رکن چهارم دموکراسی عمل می​کنند.

اين استاد دانشگاه تأکيد کرد: چنانچه حکومتی دارای اين شروط و ارکان باشد، دموکراسی نام دارد.

عضو هيأت علمی دانشگاه تهران، ادامه داد: تجربه تاريخ بشر نشان می​دهد در نظامهايی که عقل مردم در آن بيشتر دخالت دارد، ضريب اشتباه کمتر است. خطاهايی که ممکن است توسط يک حکومت دموکراسی اتفاق بيفتد بايد با خطاهای جوامع غير دموکراتيک مقايسه شود.

وی مدعی شد: يک حکومت يا دموکراسی هست و يا نيست و اين مسأله شق سومی ندارد و مردم​سالاری، مردم​سالاری دينی و دموکراسی ايرانی - اسلامی معنای مشخصی ندارد، چرا که اگر شرايط دموکراسی را داشته باشد،​ دموکراسی ناميده می​شود.

زيباکلام در پاسخ به پرسشی مبنی بر نسبت اصل ولايت فقيه و ارکان دموکراسی، ادعا کرد: دو نگاه نسبت به ولايت فقيه وجود دارد. يکی نگاه سنتی که منشأ مشروعيت حکومت و قانون را ولی فقيه می​داند که از اين حيث ولايت فقيه سازگاری با حکومت دموکراسی ندارد. اما نگاه ديگر آن است ولايت فقيه محدود و اختياراتش محدود به قانون است و بايد در قبال اعمال و کارهايش به مجلس خبرگان پاسخگو باشد. از اين ديد، اصل ولايت فقيه هيچ تعارضی با دموکراسی ندارد. از نظر من قانون اساسی ما با ارکان دموکراسی سازگار است، مشکل اصلی در کشور ما مشکل اجرای قانون اساسی است.

وی درباره​ی ميزان کارايی مجلس ششم نيز گفت: با توجه به مشکلات و موانع موجود، مجلس در حدود اختياراتش خوب کار کرده است.

زيباکلام، لايحه تبيين اختيارت رييس جمهور را مخالف با دموکراسی خواند و افزود: معتقدم که هر قدر اختيارات مجلس افزوده شود، دموکراسی بيشتر تضمين خواهد شد، زيرا نمی​دانيم رييس جمهور بعدی هم از اين اختيارات درست استفاده می​کند يا خير. اما مجلس چون مجموع نمايندگان مردم است، کمتر امکان بهره​برداری از اين اختيارات را دارد.

وی در پاسخ به سؤالی راجع به راه حل برون رفت از انسداد سياسی و شکوفايی دوباره​ی اصلاحات، گفت: دو راه بيشتر پيش روی ما نيست، يکی اينکه بگوييم نظام را قبول نداريم و دست به قيام و انقلاب بزنيم که اين کار مملکت را ۵۰ سال عقب خواهد انداخت، ​و ديگر اينکه با همين وضعيت اصلاحات را ادامه دهيم.

عضو هيأت علمی دانشگاه تهران، خطاب به دانشجويان حاضر در جلسه​ گفت: مشکل اصلی شما اين است که نااميد و سرخورده شده​ايد، اما ما چاره​ای جز اصلاحات درونی نداريم. شما نبايد به حرکتهای شورشی بپيونديد و نااميد نشويد. بايد به اصلاحات ادامه بدهيد.

اين استاد علوم سياسی دانشگاه تهران با اشاره به اختلافات دفتر تحکيم وحدت، گفت: اشتباه استراتژيک و تاريخی دفتر تحکيم وحدت پس از دوم خرداد اين بود که استقلالش را زير پا گذاشت و بخشی از حاکميت شد. دفتر تحکيم وحدت، هم اکنون در دوره​ی گذار و در حال پوست انداختن است و اين، مقطع انتقالی جنبش دانشجويی است.

زيباکلام در پايان به نقش با اهميت روشنفکران در ترغيب مردم به ادامه اصلاحات اشاره کرد و خواستار تلاش همه نخبگان و روشنفکران در اين​باره شد.

اين مراسم، از سوی انجمن اسلامی دانشکده علوم تربيتی و روانشناسی دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد.