خاتمی:

رسيدگی به اتهامات مطبوعاتی بايد با حضور هيأت منصفه باشد

 وقتی سخن از آزادی می​گوييم به اين معنا نيست که هر کس هر کاری که خواست انجام دهد و هر چه خواست بگويد. کدام جامعه​، دولت و ملتی می​پذيرد که چنين بی​بندوباری و رهايی را به نام آزادی تحمل کند و اجازه دهد استقلال و تماميت ارضی به خطر افتد.

 

بايد ضوابط حدود آزادی روشن و بدون ابهام باشد و با سعه​صدر تدوين شود و نيز مجريانی که بر اساس ضوابط مسووليت دارند، انسان​هايی آگاه و خبره و باتجربه باشند.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجويان ايران (ايسنا) حجت​الاسلام والمسلمين سيد محمد خاتمی، رييس جمهور صبح امروز پس از افتتاح شانزدهمين نمايشگاه بين​المللی کتاب در محل دائمی نمايشگاهها و بازديد از سالن​های هفت و امام خمينی (ره) در بين ميهمانان داخلی و خارجی حاضر شد و با بيان اينکه جهان ما جهان عجيبی است و دنيای امروز با دنيای ديروز تفاوت چشمگيری دارد، گفت: شايد عمده​ترين اين تفاوت و فاصله وجود امری باشد به نام ارتباطات.

وی افزود:​ ارتباطات دنيای ما را دگرگون کرده، جهان را به هم پيوسته، و اين تحول منشأ آثار بزرگی بوده است. دسترسی به انديشه ديگران و حوادث بسيار، با شتاب و آسان در دسترس است و طبعا انسانها اين امکان را يافته​اند که آسانتر به حاصل کار ديگران دسترسی پيدا کنند. ولی اين ارتباطات و پيوستگی اثر ديگری هم دارد که منفی است.

وی خاطرنشان کرد: نبود توازن و تعادل در عرصه بين​المللی و نامتوازن بودن امکانات کشورها سبب شده که در اثر اين به هم پيوستگی آنان که امکانات بيشتری دارند بتوانند خواسته​ها و منافع خود را بر ديگران تحميل کنند.

خاتمی افزود: باعث تاسف است که بنياد نظم کنونی جهان سودانگاری است و آنان که قدرت بيشتری دارند منافع خود را براساس سودی که می​برند تعريف می​کنند و طوری اين منافع را تعريف می​کنند که با منافع ديگران در تضاد است و می​کوشند به هر قيمتی منافع خود را بر ديگران تحميل کنند.

رييس​جمهور بيان کرد: وقتی قدرت آمد و اخلاق نبود، زور حاکم می​شود؛ قدرت غير را برنمی​تابد و آنجا که قدرت بود، می​کوشد منافع خود را بر منافع بشری تحميل کند.

او نقش و جايگاه روشنفکران در جهان کنونی را ممتاز توصيف کرد و افزود: در عين اهتمام به حقوق، آزادی و عدالت برای انسان، روشنفکران بايد نسبت به خطر بزرگ استحاله فرهنگها در اثر استيلای فرهنگ غالب و خطر خاص قدرت​هايی که از امکانات بيشتر برخوردارند، هوشيار باشند. آنها بايد اين خطر را بشناسد و با آن مقابله کنند.

او ادامه داد: روشنفکر با دقت و مراقبت فرق ميان جهانی شدن با يک​جانبه​گرايی و تحميل سلطه بی​چون و چرای آنان که قدرت بيشتری دارند، ميان اين دو تفاوت می​گذارد و نسبت به اولی تلاش، و نسبت به دومی مقابله کند.

وی افزود: ارتباطات از جمله در عرصه کتاب تحول به وجود آورده است. در عرصه تحقيق، مردم دائما با نمايشگاه​های کتاب و ساير نمايشگاه​ها سر وکار دارند و در نتيجه اين تحول، نمايشگاه​های سنتی برای اينکه بتوانند با رقيب تازه (اينترنت) هماوردی کنند، بايد بر غنای خود بيفزايند.

وی به رويارو قرار گرفتن انديشه​ها، بحث​ها، گفت​وگوها ونقدها در نمايشگاه بين​المللی کتاب و مطبوعات اشاره کرد و افزود: نمايشگاه ميدان رقابت است و در اين رقابت آنکه نوآوری و خلاقيت بيشتری دارد، موفق​تر است.

خاتمی تاکيد کرد: در ايران نمايشگاه بايد زمينه​ای برای آشنايی بيشتر با دستاوردهای فکری و علمی ديگر ملل باشد و همچنين ميدانی برای کشف و فهم چگونگی و کاميابی موفقيت آنان که موفق​تر بوده​اند شود و انگيزه​ای برای خلاقيت و تلاش بيشتر شود تا از مصرف​کننده صرف به توليدکننده مبدل شويم.

خاتمی با بيان اينکه اگر نقد و انديشه فکر با آزادی توأم شود جامعه پويا خواهد شد، افزود: امروز روز جهانی آزادی مطبوعات است. ميان اين دو (انديشه و آزادی) ملازمه است و نمی​توان اين دو را از هم جدا کرد و در فضای آزاد وجود مطبوعات معنا می​يابد و سبب پرنشاط شدن فضای آزادی می​شود.

وی با بيان اينکه مطبوعات همواره با چالش​های مختلف روبه​رو بوده است، افزود: در کشورهايی که فاقد مردم​سالاری هستند، رسالت اصلی مطبوعات نقد و محدود کردن قدرت است و قدرت​ها بسادگی نقد را برنمی​تابند و مطبوعات مورد فشار قرار می​گيرند.

خاتمی افزود: از سويی ديگر برای کشورهايی نظير ايران که دوران جديدی از حيات خود را آغاز کرده​ است که در عين استقلال در مسير آزادی، مردم​سالاری و پيشرفت گام برمی​دارد، خطرات و تهديدات بزرگی وجود دارد و چه بسا از طريق مطبوعات بسياری از منافع ملی تهديد شود و اين يک مشکل تناقض​نما در کشورهايی نظير ماست که از طرفی پايبندی به استقلال، فرهنگ ملی، مصالح و امنيت ملی و نگرانی از تهديد و به خطر افتادن مطبوعات وجود دارد و از طرفی ديگر لزوم شکل​گيری آزادی در چارچوب مشخص مشروع خود.

رييس جمهور گفت: وقتی سخن از آزادی می​گوييم به اين معنا نيست که هر کس هر کاری که خواست انجام دهد و هر چه خواست بگويد. کدام جامعه​، دولت و ملتی می​پذيرد که چنين بی​بندوباری و رهايی را به نام آزادی تحمل کند و اجازه دهد استقلال و تماميت ارضی به خطر افتد.

وی افزود: آزادی و قانون ملازم يکديگرند و قانون خواهی نخواهی محدودکننده است و در کشور ما که بر اساس مفاهيم دينی حرکت تازه​ای آغاز شده است، طبيعی است که دامن زدن به مفاهيم دينی و اختلافات قومی قابل قبول نيست. ولی سخن بر سر اين است که محدوديت چگونه و تا به کجاست و ضابطه چيست؟ آيا می​توان با ضوابط کشدار، دو پهلو و مبهم حدود آزادی را مشخص کرد و آيا اين زمينه محدوديت فعاليت مطبوعات را فراهم نمی​آورد؟ آيا می​توان اين ضوابط را به دست افرادی ناآگاه، تازه​کار و کم​تجربه نهاد؟ بايد ضوابط روشن و بدون ابهام باشد و با سعه​صدر تدوين شود و مجريانی که بر اساس ضوابط مسووليت دارند، انسان​هايی آگاه، خبره و با سعه​صدر باشند.

خاتمی محدوديت را امری طبيعی دانست و افزود: در هيچ کشوری هرج و مرج و رهايی مطلق نيست، اما مهم اين است که اين محدوديت با ضابطه منطقی، قابل قبول و علمی باشد.

وی افزود: در قانون اساسی ما چرا برای رسيدگی به اتهامات مطبوعاتی شرايط و سازوکار خاصی در نظر گرفته شده؛ اين اصل منطقی تجربه​شده، عقلانی و منطبق با خرد است.

رييس​جمهور تاکيد کرد: بايد هر گونه رسيدگی به اين امور در دادگاه صالح و با حضور هيات منصفه به عنوان نماينده وجدان عمومی صورت گيرد تا منافع و مصالح کشور و ملت تامين شود و آزادی مشروع نيز لطمه نبيند.

وی افزود: جهان بشری همواره دچار کشمکش بوده و خواهد بود، ولی مطلوب​ترين کشمکش همان است که قرآن از آن به جدال احسن ياد کرده است. گفت​وگو چه شفاهی، چه مکتوب بخصوص در دنيای امروز يک ارزش بی​بديل است؛ به همين دليل اصل گفت​وگوی تمدن​ها اين​چنين مورد استقبال افکار عمومی، سياستمداران و روشنفکران قرار می​گيرد.

رييس​جمهور رسالت مطبوعات و نشريات را تکيه به امر گفت​وگو و نيز تحمل مشکلات برای نهادينه شدن اين جدال احسن در جامعه دانست و افزود: رسالت مطبوعات توسعه اخلاق مطبوعاتی بخصوص با بينشی که ما مسلمانان داريم، است و نهادينه کردن اين اخلاق در متن جامعه نوپای ما با رعايت اصول انسانی و منافع ملی در کنار دفاع هميشگی از حقوق انسانی و آزادی​های مشروع قابل دسترس است.

پيش از سخنان رييس​جمهور، احمد مسجدجامعی، وزير فرهنگ و ارشاد اسلامی، صحفی، معاون مطبوعاتی وی، و رمضان​پور، معاون فرهنگی وزير ارشاد گزارشی از چگونگی برپايی شانزدهمين نمايشگاه کتاب و چهاردهمين جشنواره مطبوعات ارائه کردند.

بر اساس اين گزارش رييس​جمهور از غرفه​های مطبوعات ديدن نکرد.