محسن آرمين:

زمانی می​توانيم در سياست خارجی موفق باشيم که در داخل به اهدافمان رسيده باشيم

تجربه​ی عراق نشان داد که در جهان فعلی استقلال و مردم​سالاری و استقلال و دموکراسی کاملا به هم پيوسته هستند و نمی​توان ميان اين دو تفکيک قائل شد؛ استقلال بدون دموکراسی بسيار سست و لرزان است. عراق نمونه​ی اين مساله است؛ کشوری مستقل اما فاقد دموکراسی و بدون پشتوانه​ی مردمی است؛ ديديم استقلال در اين کشور با تهديد دولت خارجی فرو ريخت.

 

در اولين جلسه​ی انجمن اسلامی فارغ​التحصيلان دانشکده​ی فنی دانشگاه تهران، محسن آرمين، استقلال بدون دموکراسی را سست و لرزان خواند و دموکراسی بدون استقلال را سرابی بيش ندانست.

به گزارش خبرگزاری دانشجويان ايران (ايسنا) محسن آرمين، نماينده​ی مردم تهران و نايب​رييس کميسيون امنيت ملی با اشاره به طرح نظم نوين جهانی که پس از فروپاشی کمونيسم در محافل مختلف مطرح شده گفت: از اين واژه برداشت​های مختلفی عنوان شده است؛ از ديدگاه کشورهای در حال توسعه، نظم نوين جهانی مبتنی بر توزيع قدرت، تکثر فرهنگی، کاهش فاصله ميان کشورهای ثروتمند و فقير، تحقق تضمين​های بين​المللی برای حفظ هويت ملی و حقوق ملت​ها و فرهنگ​های مختلف است.

نماينده​ی مردم تهران با بيان متفات​ بودن تعريف اروپاييان از اين واژه با تعريف مورد نظر کشورهای توسعه​يافته، اظهار داشت: مهم​ترين مشخصه​ی طرح نوين جهانی از منظر اروپاييان چندقطبی بودن اين نظم است و تکثر در قدرت و قطب​های جهانی را به عنوان اصلی​ترين مولفه​ی نظم نوين جهانی می​دانند؛ آمريکاييان نيز در تبيين اين مفهوم معتقد به يک نظام تک​قطبی در جهان با محوريت آمريکا بودند.

آرمين گفت: حادثه​ی ۱۱ سپتامبر فرصتی مغتنم برای آمريکا برای حداکثر بهره​برداری در جهت تحقق اهداف جهانی خود بود؛ به گونه​ای که افکار عمومی آمريکا کاملا به نفع سياست​های توسعه​طلبانه آمريکا شکل گرفت و آن تابوی ضدجنگ و نگرانی​ها و ترس از جنگ از بين رفت.

وی آن​چه که در افغانستان اتفاق افتاد را بسيار متفاوت از تحولات به وجود آمده در عراق دانست و اظهار داشت: در جنگ افغانستان، آمريکا به دلايل مختلفی چون غيررسمی بودن حکومت طالبان و حادثه​ی ۱۱ سپتامبر توجيهات جامعه​ی بين​المللی را به همراه خود داشت اما در ماجرای عراق، حمله​ی نظامی عليه دولتی رسمی و قانونی که در مجامع بين​المللی دارای نمايندگانی است، صورت گرفت.

نماينده مردم تهران دستيابی به منابع نفتی منطقه و يا توجيه نظريه​پردازان آمريکايی درباره​ی تبديل شدن خاورميانه به کانون بنيادگرايان و گرايشات افراطی و ضدآمريکايی، از جمله مباحث مطرح شده درباره​ی اهداف آمريکا از حمله به عراق عنوان شده است. اين حملات با چنين توجيهاتی و برای حفظ منافع آمريکا صورت می​گيرد.

عضو سازمان مجاهدين انقلاب اسلامی با بيان اين​که آمريکا با اين توجيهات درصدد تغيير ساختار سياسی فرهنگی و اجتماعی برآمده، گفت: آمريکا معتقد است بايد ساختار سياسی کشورهايی که از منظر آمريکا تروريست هستد متحول شود و نظام​های ليبرال دموکرات به وجود آيد تا اين جريان به صلح جهانی لطمه نزد.

نايب​رييس کميسيون امنيت ملی، کشورهای متحد آمريکا از جمله عربستان را نيز از اين تغيير ساختار مصون ندانست و گفت: اين موضوع تنها به عراق ختم نمی​شود؛ لذا می​توان گفت تمامی کشورهای خاورميانه در معرض چنين خطری قرار دارند.

وی در ادامه​ اظهار داشت: هدف آمريکا در خاورميانه ايجاد نظام​های مبتنی بر ليبرال دموکراسی همسو با آمريکا در جهت نظم نوين جهانی مطلوب اين کشورهاست و مطابق اين الگو نظام​های سياسی خاورميانه بايد تغيير پيدا کند.

نايب​رييس کميسيون امنيت ملی نقش انرژی و سوخت​های فسيلی در اقتصاد جهان آينده را بسيار مهم خواند و گفت: هر قدرتی که بتواند بر منابع منطقه​ی خاور ميانه مسلط شود، کنترل اين منطقه را در دست خواهد گرفت؛ وی هدف از حضور آمريکا در منطقه را بسيار مهم​تر از دستيابی به منابع نفتی و انرژی خاورميانه دانست و تصريح کرد: ساده​انديشانه است که تصور کنيم آمريکا به منطقه​ی خاورميانه آمده و نسبت به ايران بی​تفاوت است. مباحثی که در محافل مختلف سياسی مطرح است، در مجموع نشان می​دهد که ايران يکی از اهداف آمريکاست و لزوما نبايد اين هدف نظامی باشد؛ اگرچه ممکن است در شيوه​ی برخورد تفاوت وجود داشته باشد.

نايب​رييس کميسيون امنيت ملی تاکيد کرد: اگر نتوانيم از ميزان آسيب​پذيری خود بکاهيم و بر ميزان قدرت خود بيافزاييم قطعا در برابر اين تهديدات آسيب​پذير خواهيم بود.

عضو سازمان مجاهدين انقلاب اسلامی با بيان اين​که عراق يک کشور ديکتاتور و خشن در جهان شناخته شده است که دو جنگ خانمان​سوز در خاورميانه تدارک ديده اظهار داشت: مخالفت​های صورت گرفته در حمله به عراق به مفهوم حمايت از رژيم ديکتاتور عراق نبود. مخالفان حمله معتقد بودند از طريق راهکارهای سياسی و فشارهای ديپلماتيک می​توان حکومت عراق را کنار گذاشت.

نايب​رييس کميسيون امنيت ملی با بيان اين​که تجربه​ی فروپاشی عراق طی سه هفته، بايد مورد توجه کشور ما باشد، اظهار داشت: با اين​که در مقابل چنين تهديداتی داشتن يک ارتش قدرتمند نمی​تواند تعيين​کننده باشد اما منظور اين نيست که کشوری مثل ما فاقد ارتش و نيروهای مسلح باشد. زمانی​که با يک کشور همسايه درگير می​شويم، اگر از لحاظ تسيلحات نظامی در يک سطح باشيم، در آن زمان ارتش و تسليحات مولفه​ی مهمی است. در غير اين صورت در شرايط نابرابر، تسليحات نمی​تواند مولفه​ا​ی مهم در جهت تامين امنيت ملی باشد.

وی اظهار داشت: اقتدار و تسليحات نظامی رژيم بعث که حرکت مخالفان را سرکوب کرده بود و کاملا تسلط خود را بر کشور تحت حکومت خود اعمال می​کرد، نتوانست اين کشور را در برابر تهديدات آمريکا موفق نشان دهد.

اين عضو سازمان مجاهدين انقلاب اسلامی با انتقاد از عملکرد صدا و سيما اظهار داشت: اين​که به نقل از روزنامه​ها و گزارشات آمريکايی عنوان می​شود که صدام حسين از سن ۱۶ سالگی عامل CIA بوده و يا طارق عزيز مستمری​بگير آن بوده با آن​چه که در قبل عنوان می​شد که آمريکا در جنگ با عراق همانند جنگ ويتنام زمين​گير خواهد شد، قابل تامل است.

وی با اشاره به اين​که در جهان کنونی مفهوم امنيت ملی تعريف کلاسيک خود را از دست داده، اظهار داشت: اگر در گذشته عامل نظامی و ارتش به عنوان مهم​ترين عوامل تعيين​کننده​ی امنيت ملی برای کشورها محسوب می​شد، تجربه​ی جنگ عراق نشان داد که اين عوامل نه تنها در برخی مقاطع نمی​تواند مولفه​ی قدرتمندی در سطح مولفه​های تعيين​کننده​ی امنيت باشد، بلکه در برخی مقاطع می​تواند به عنوان عامل تعيين​کننده​ی عليه امنيت ملی باشد؛​ موضوعی که در عراق تحت عنوان مبارزه با سلاح​های کشتار جمعی مطرح شد.

وی با طرح اين سوال که در مقابل چنين تهديداتی با چنين خصوصياتی که نيروی نظامی تسليحاتی چندان تعيين​کننده نيست و کشور ما نيز از اين تهدايدات مصون نيست، چه بايد کرد؟ يادآور شد: پيشنهادات مطرح شده را در سه نوع می​توان طبقه​بندی کرد؛ يک نوع از پيشنهادات را می​توان در قالب رويکردهای تسليم​طلبانه قرار داد؛ مفهوم استراتژی مطرح ​شده، تسليم​طلبی است که به عنوان يک گفتمان حاشيه​ای در جامعه شاهد هستيم؛ نه يک گفتمان قابل توجه.

آرمين رويکرد و راهبرد دوم را راهبردهای بازدارندگی نظامی خواند و گفت: بر اساس اين راهبرد وقتی در مقابل يک تهديد خارجی قرار گرفته​ايم، بايد بر توان و قدرت نظامی خود افزوده و برای علنی شدن اين تهديد آماده شويم. هرچند اين راهبرد را بازدارندگی نظامی می​گوييم اما منظور اين نيست که تنها تاکيد بر بخش نظامی است بلکه می​توان گفت عمده​ترين تاکيد بر بخش سخت​افزاری نظامی و آمادگی​های نظامی است و مردم به عنوان نيروهای مقاومت و برای سازماندهی مورد توجه قرار می​گيرند.

وی ادامه داد: شايد بتوان اين محورها را به عنوان مهم​ترين محورهايی که راهبرد بازدارندگی نظامی را تعريف می​کند، به شمار آورد. تاکيد بر جنبه​های سخت​افزاری در مقابله با اين تهديد يعنی تقويت سريع بنيه​ی نظامی، کنترل و محدودسازی فضای سياسی، فرعی کردن مطالبات سياسی اجتماعی و تقدم بخشيدن به اين​ تهديد و دعوت از همگان در حفظ وحدت و کنار گذاشتن اين اختلافات در مقابل تهديدات و در بخش سياست خارجی نزديک شدن به کشورهای اروپايی و بهبود روابط و مناسبات و اتحاد با کشورهای اروپايی در مقابل آمريکا.

نماينده​ی مردم تهران با بيان اين رويکردهای فوق مسبوق بر اين فرضيه که تهديد آمريکا عليه ايران يک تهديد نظامی تمام​عيار است، اظهار داشت: حال اگر اين تهديد، نظامی نبود تاکيد بر بنيه​ی نظامی چه فايده​ای دارد. اگر اقدامات آمريکا جنبه​ی فشارهای سياسی اجتماعی و اقتصادی داشته باشد ولو حمله​های نظامی کاملا محدود و متوجه مراکز حساس باشد چنين تسليحاتی به چه کار می​آيد؟ چگونه اين راهبرد می​تواند بازدارنده​ی اين تهديد باشد؟ از طرفی نزديک شدن به اروپا ناشی از منطقی است که مربوط به دوران جنگ سرد بود اما در جهانی که کشورها قدرت تعيين​کننده​ای در برابر آمريکا نيستند، اين نوع اقدامات چه نتيجه​ی تعيين​کننده​ای می​تواند داشته باشد؟ البته منظور اين است که اگر ما چنين کاری نکنيم قطعا می​تواند کمک و موثر باشد اما تکيه بر اين موارد بدون توجه به کانون​های اصلی آسيب​پذيری چندان تعيين​کننده نيستند.

وی تصريح کرد: ​کشورهای اروپايی در مواجهه با منافعشان قطعا آمريکا را انتخاب خواهند کرد و اين مطلبی است که در مذاکراتشان نيز بيان می​شود. لذا به نظر می​رسد اين راهبرد و توصيه​های مبنی بر بازدارندگی نظامی چندان کارآمد نخواهد بود.

آرمين با بيان اين​که توصيه​هايی که بعضا از سر دلسوزی نيز صورت می​گيرد، نمی​تواند در کليت مانعی برای تهديدات باشد، گفت: راهبرد سوم تحت عنوان راهبرد بازدارندگی سياسی است. بنا بر آن​چه که در نقد بازدارندگی نظامی بيان شد به نظر می​رسد بايد از امکانات، توان​ها و ظرفيت​ها در جهت راهبرد بازدارندگی سياسی استفاده و بهره ببريم و اين راهبرد به مفهوم عدم توجه جنبه​های سخت​افزاری نيست و تفاوت آن با راهبرد بازدارندگی نظامی اين است که به جنبه​های نرم​افزاری اولويت می​دهد. طرفداران نظريه سوم معتقدند اگر بر جنبه​های نرم​افزاری تاکيد کرده و نقاط آسيب​پذير موجود را برطرف کنيم، می​توانيم به ميزان زيادی اين تهديد را کاهش دهيم و هدف اصلی بايد اجتناب از وقوع جنگ و تلاش در جهت عدم تحقق تهديدات باشد.

اين عضو کميسيون امنيت ملی با بيان اين​که مضمون اصلی اين راهبرد را می​توان در دو بخش سياست داخلی و خارجی تعريف کرد، يادآور شد: در سياست داخلی هر اقدامی در جهت تقويت واقعی و همبستگی و وحدت واقعی ملی بايد انجام گيرد و هر اقدامی که می​تواند به سلب اعتماد عمومی از حاکميت بيانجامد و شکاف ميان حاکميت و ملت را تقويت کند، بايد متوقف و جبران شود.

وی با اشاره به اين​که بايد بر اهداف اصلاحی تاکيد کرد، گفت: بحث پروژه​ی مردم​سالاری، تلاش برای کاهش شکاف ميان ملت و حاکميت و توقف روندهای خطا و ناروای چند سال اخير که به شدت به وحدت ملی لطمه زده است، آزاد کردن فعالان سياسی، نويسندگان خبرنگاران و فعالان مطبوعاتی و متوقف کردن دادگاه​های مطبوعاتی که در چند سال اخير شاهد آن بوده​ايم، بخشی از اقداماتی است که می​تواند به تقويت همبستگی​ها و اعتماد مردم به حاکميت بيانجامد.

آرمين با تاکيد بر اين​که بايد دو نوع اعتماد به وجود آيد، اظهار داشت: بايد اين اعتماد در مردم ايجاد شود که اگر حاکميت اقدامی در زمينه​ای انجام می​دهد، از سر انفعال نبوده بلکه حاکميت عزم جدی دارد و همچنين بايد اعتماد به توانمندی حاکميت و مسوولان در تضمين و حفظ منافع و امنيت ملی در مقابل تهديدات به وجود آيد يعنی اعتماد به قدرت و توانمندی و کارآمدی مجموعه​ی حاکميت ايجاد شود.

وی سياست​ خارجی مدنظر طرفداران اين راهبرد را عادی​سازی روابط و تنش​زدايی خواند و تاکيد کرد: عادی سازی روابط با تمام کشورهايی که جمهوری اسلامی ايران به رسميت می​شناسد، سامان دادن سياست خارجی بر پايه​ی صلح و دموکراسی و برخورد خردمندانه با تهديدات آمريکا و اجتناب از هر برخورد ماجراجويانه​ای مجموعه​ای است که می​تواند بازدارندگی سياسی را تعريف کند.

نايب​رييس کميسيون امنيت ملی با تاکيد بر اين​که زمانی می​توانيم در سياست خارجی موفق باشيم که به اهدافمان در سياست داخلی برسيم، گفت: وقتی در داخل مردم​سالاری را محقق کرديم، می​توانيم در عرصه​ی ديپلماسی خارجی شعار دموکراسی و صلح دهيم. آن​چه که طرفداران اين ديدگاه می​گويند اين است که آمريکا آماده است در کشورهای خاورميانه نظام​های ليبرال دموکراسی مطلوب خود را ايجاد کند.

وی ادامه داد: ما يا با اراده​ی خود و مستقل از اراده​ی آمريکا آن​چه را که به عنوان مردم​سالاری بومی می​فهميم و تعريف می​کنيم، در کشور ايجاد می​کنيم و بر همبستگی ملی و وحدت ملی خود می​افزاييم و چهره​ای را از ايران در داخل و جهان ترسيم می​کنيم که زمينه​ای برای چنين تهديداتی نباشد يا اگر اين​چنين نکنيم بايد منتظر زمانی باشيم که دموکراسی از نوع آمريکايی بر ما تحميل شود.

آرمين با بيان اين​که قبل از تهديدات آمريکا در حدود هفت سال پيش نيز اين شعارها از درون ملت جوشيده است، اظهار داشت: اين شعارها و خواسته​ها برآمده از عميق​ترين ضوررت​هايی است که در اين جامعه وجود دارد لذا نمی​توان به اين راهکارها آرم و انگ وادادگی زد. اگر بتوانيم دموکراسی را آن​چنان که خود می​خواهيم مبتنی بر مختصات بومی خود ايجاد کنيم، قطعا می​توانيم مطمئن باشيم که فشارها و تهديدات آمريکا تا حد زيادی کاهش می​يابد.

وی افزود: حال اگر با چنين تدابيری هم​چنان آمريکا مصر به حمله به ايران بود، در اين زمان نيز اگر بخواهيم از استدلال خودمان دفاع کنيم و نيروهای مردمی را داشته باشيم، بايد اين اقدامات را انجام داده باشيم بايد همبستگی ملی و اعتماد نيروهای اجتماعی را پشت خود داشته باشيم. تجربه​ی عراق نشان داد که در جهان فعلی استقلال و مردم​سالاری و استقلال و دموکراسی کاملا به هم پيوسته هستند و نمی​توان ميان اين دو تفکيک قائل شد؛ استقلال بدون دموکراسی بسيار سست و لرزان است. عراق نمونه​ی اين مساله است؛ کشوری مستقل اما فاقد دموکراسی و بدون پشتوانه​ی مردمی است؛ ديديم استقلال در اين کشور با تهديد دولت خارجی فرو ريخت.

وی دموکراسی بدون استقلال را سرابی بيش ندانست و اظهار داشت: دموکراسی بدون استقلال ايده و آرمانی غير قابل تحقق است. دموکراسی به هيچ وجه نمی​تواند در سايه​ی سلطه​ی خارجی و اشغال خارجی تحقق پيدا کند در سايه​ی اشغال خارجی می​توان آزادی​های اجتماعی داشت ولی نمی​توان دموکراسی داشت و فرق است بين دموکراسی و آزادی.

آرمين با بيان اين​که استقلال و عزت در کنار دموکراسی و مردم​سالاری است، گفت: آمريکا قبل از دوم خرداد، پرونده​هايی برای فشار به ايران طرح کرده بود ولی حادثه​ای که در دوم خرداد به وجود آمد، باعث بسته شدن همه​ی اين پرونده​ها شد. علتش چه بود؟ چه قدرت نظامی پيدا کرده بوديم؛ فقط يک همبستگی ملی ايجاد شده بود که آمريکا نمی​توانست بر شکاف​های اجتماعی و سياسی در داخل کشور حساب باز کند. ما يک جايگاه مطلوب و محترمانه​ای در سطح بين​المللی کسب کرده بوديم که فضای بين​المللی به آمريکا اجازه​ی چنين اقدامی را عليه جمهوری اسلامی ايران نمی​داد.

وی با بيان اين​که در حال حاضر نيز برای مقابله با تهديدات موجود بايد خود را به چنين مرحله​ای برسانيم، يادآور شد: اين​که اين مرحله شدنی است يا خير؟ بحث ديگری است که به نظر می​آيد شدنی است و می​توان در اين جهت حرکت کرد و ملت ما نيز بزرگوارتر از اين است که اگر عزمی از سوی مسوولان و حاکميت ببيند، بخواهد بر نارسايی​ها و حوادث تلخ گذشته هم​چنان تاکيد کند.